Mesleksel Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu

Türk Toraks Derneği Meslek Hastalıkları Çalışma Grubu 28 Nisan Dünya Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Günü Basın Bildirisi

 

Türk Toraks Derneği Meslek Hastalıkları Çalışma Grubu

28 Nisan Dünya Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Günü Basın Bildirisi

 

On yıldan fazla süredir her yıl ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü)’nun öncülüğünde bir tema belirlenerek dünya çalışan sağlığı ve güvenliği günü anılmaktadır.  Ne yazık ki, çalışma ortamlarındaki sağlık ve güvenlik zafiyetleri nedeniyle ortaya çıkan iş kazaları ve meslek hastalıkları ve bunlara bağlı ölümler devasa boyutlara ulaşmıştır.  Bunun kanıtı, ILO’nun bu yılki bildirisinde sunulmaktadır:

-        Çalışma ortamlarındaki sağlıksız ve güvenliksiz koşullar nedeniyle her gün 7.500 işçi/çalışan ölmektedir ki bu dünya genelindeki tüm ölümlerin %5-7’sine denk gelmektedir.  Bu ölümlerin 6.500’ü meslek hastalıkları/işe bağlı hastalıklar, 1.000-bin-i ise iş kazaları nedeniyledir.

-        Meslek hastalıkları ve iş kazaları Asya ve Afrika gibi kontrolsüz çalışma koşullarının olduğu yerlerde en üst düzeydedir.

-        Dünya genelinde çalışma koşulları giderek kötüleşmekte, iş ortamındaki kirleticiler, hava kirliliği, fakirlik başta olmak üzere sağlığın birçok sosyal belirleyicisi ön plana çıkmaktadır.

-        Çocuk işçiliği, cinsiyet ayrımcılığı, güvencesiz çalışma, çalışma sürelerinin uzaması ve daha düzensiz hale gelmesi giderek artmaktadır.       

Yüz yıl önce, 18. ve 19. yüzyılın gayri insani çalışma koşullarını kısmen de olsa düzeltmek savıyla 1919’da kurulmuş olan ILO bu alanda 1930’a kadar çalıştı, ancak işin sağlık gözetimi boyutunun eksik kaldığı dikkatleri çekti.  O yıllarda henüz Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de kurulmadığı için 1930’dan itibaren çalışma ortamlarındaki sağlık boyutunu değerlendirme sorumluluğu ILO’daydı. Buna paralel olarak çalışan sağlığı, bu işten sorumlu sağlık bakanlıkları değil de birincil korunmadan sorumlu çalışma bakanlıkları aracılığıyla yürütülmesi ciddi sorunlara yol açtı. Bu yaklaşımdan doğan karışıklık ve yetki karmaşası nedeniyle, birçok ülkede işe bağlı hastalıklar/meslek hastalıklarının bildirim ve kayıt sistemi bir türlü oluşturulmadı.  Bunun sonucunda yeterli güvenlik önlemleri alınamadığı için iş kazaları ve buna bağlı ölümler patlama gösterirken, işe bağlı hastalıkların/meslek hastalıklarının görünürlüğü giderek azaltıldı.

Türk Toraks Derneği Meslek Hastalıkları Çalışma Grubu, 100. kuruluş yılında ILO’nun ciddi bir muhasebe yapması gerektiğini düşünmektedir.  Gerçekten de birincil korunma dışındaki: ikincil-üçüncül hatta maluliyet/tazminat odaklı dördüncül korunma stratejilerinin tek elde toplanması, günümüzde ülkemiz başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde çalışma yaşamındaki sağlık gözetimi karmaşasının sorumlularından biridir. ILO, çalışma yaşamındaki “sağlık gözetimi” boyutunu artık sağlık sunucularına, yani sağlık bakanlıklarına bırakmalıdır.  Tüm dünyada işe bağlı hastalıklar/meslek hastalıkları tespiti, maluliyet, tazminat, ölüm bildirim ve kayıtları konusunda yaşanan ciddi sıkıntıların önlenmesi bu şekilde mümkün olabilir. 

Çalışma ortamlarındaki birçok zararlının orta ve uzun vadedeki etkilerinin belirlenmesinin önündeki en önemli engel, ILO ve ülkelerdeki Çalışma Bakanlıklarının kurallarıdır. Bu nedenle, 100 yıllık bir sürecin çalışma ortamlarda yarattığı kaostan kurtulmak için ciddi, kökten bir paradigma değişikliğine gereksinim vardır:

-        Artık sağlık gözetimi ve sağlıkla ilgili diğer faaliyetler, sağlık otoritesinin kontrolüne, denetimine, yönlendirmesine ve uygulamasına bırakılmalıdır.

-        Birincil korunmayı da sağlamakla görevli olarak gösterilen iş yeri hekimlerinin (İYH)  yapılacak düzenlemeler ile sağlık gözetimini tam anlamıyla uygulayacak birincil korunmanın denetleyicisi durumuna getirilmeleri sağlanmalıdır. 

-        Birincil korunma için iş güvenliği uzmanları ve işyerlerindeki diğer sağlık personeli (hemşire, sağlık memuru vb) iş hijyenisti pozisyonunda zaten çalışmaktadırlar.  Bu nedenle İYH, iş yeri dışına çıkarılarak iş ve meslek hastalıkları uzmanlığı yetkinliği, işlevi ve görevi verilmelidir. 

-        İYH’nin işverene özlük hakları nedeniyle bağımlılığı ortadan kaldırılmalı, bağımsız olarak hekimliklerini yürütecek koşullar sağlanmalıdır.  Böylece İYH’lerinin, çalışanların hem genel hem de işe bağlı sağlık sorunlarının çözümlenmesi, işe bağlı hastalık ve meslek hastalığının kayıt altına alınarak birincil korunmanın gereklerinin zamanında yerine getirilmesi sağlanacaktır.

-        Bu organizasyon, artık tüm ülkelerde ILO’nun dışında, DSÖ ve ülkelerin sağlık bakanlıkları tarafından konuyla ilgili akademik yapının şekillendirilmesi, yönetimi ve uygulanması ile sağlanmalıdır.

-        Meslek hastalıkları ve işe bağlı hastalıkların kayıt ve bildirimi önündeki engellerin ortadan kaldırılmasıyla, çalışma ortamlarındaki zararlıların etkileri daha net görülecek, böylece iş kazalarının da önüne geçilmesi ve azaltılması sağlanacaktır.     

Türk Toraks Derneği Meslek Hastalıkları Çalışma Grubu olarak çalışma yaşamında yaşanan sağlık sorunlarının görünür kılınması, bunun bir sistem dâhilinde tüm ülkeyi kapsayacak, dünyaya model olacak tarza dönüşmesi konusundaki çalışmalarımızın artarak devam edeceğini kamuoyuna saygıyla bildiririz.

 

Türk Toraks Derneği

Mesleki Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu