Uyku Bozuklukları Çalışma Grubu

16 Mart 2018 Dünya Uyku Günü Basın Bildirisi

Türk Toraks Derneği Uyku Bozuklukları Çalışma Grubu

   16 Mart 2018 Dünya Uyku Günü Basın Bildirisi

Uyku, yaşam için gereklidir ve vücudumuzun dinlendiği, tazelendiği önemli bir onarım sürecidir. Gelişen teknoloji ile birlikte insanlar uykuya yeteri kadar zaman ayırmamakta ve az uyumaktadır. Oysa sağlıklı bir yaşam için sağlıklı bir uyku vazgeçilmezdir. Yaşamımızın üçte birini uyuyarak geçiririz. Normal uyku süresi yaşla ve kişiden kişiye değişmektedir. Yeni doğanlar günde ortalama 16 saat uyurken, uyku gereksinimi 3-5 yaşlarında 11 saate, ergenlikte ise yaklaşık 9-10 saate inmektedir. Yetişkinler için normal uyku süresi ortalama 6-8 saattir. Yaşlılar ise genellikle daha erken yatıp erken kalkma eğilimindedirler. İleri yaşla birlikte uyku süresi kısalır ve yaşlılar uyanıklıklar ile bölünmüş, kalitesiz bir uyku uyurlar.

Sağlıklı bir yaşam için kaç saat uyunmanın yeterli olacağı sorusunun yanıtı kişiden kişiye değişmektedir. Nitekim dinlenmiş ve tazelenmiş uyanmak için herkes kendini iyi hissettiği kadar uyumalıdır. Yetişkinlerin büyük çoğunluğu için 6 ile 8 saat arasında uyumak yeterlidir. Bu süreden az uyunduğu zaman bankadan borç almış gibi bir uyku borcu oluşur. Az uyumaya devam edildiği sürece bu borç faizi ile katlanarak artar ve ödenmesi güçleşir. Nitekim uzun süreli uykusuzluk çeşitli zihinsel ve fiziksel sorunları da beraberinde getirir, gün içinde performans kaybına yol açar ve yaşam kalitesi bozulmasına neden olur.

Tüm canlılarda yaklaşık 24 saatlik endojen bir biyolojik ritim bulunur ve buna sirkadiyen ritim denir. Uyku-uyanıklık döngüsünün ayarlanmasından ve 24 saatlik biyolojik, fizyolojik ve sosyal davranışlarımızdaki senkronizasyondan sorumludur. İnsanlarda ve diğer canlı organizmalarda 24 saatlik biyolojik bir saatin var olduğu yıllardır bilinmesine karşın bu içsel saatin moleküler düzeyde nasıl işlediği bilinmiyordu. Uzun yıllardır bu konuda sürdürdükleri araştırmalar sonucunda Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash ve Michael W. Young, sirkadiyen ritmin moleküler kontrol mekanizmalarını keşfettiler ve Fizyoloji/Tıp alanında 2017 yılı Nobel ödülünü almaya hak kazandılar. Meyve sineği üzerinde çalışarak günlük biyolojik ritmi kontrol eden bir gen bulmayı başaran üç bilim insanı, bu genin gece boyunca hücrede biriken ve gündüz de azalan bir proteini kodladığını gösterdiler. Sonuç olarak, biyolojik saatlerin insanlar da dahil olmak üzere diğer çok hücreli organizmaların hücrelerinde aynı ilkelerle işlev gördüğünü kanıtlamış oldular.

Yatağa yatıp ışıkları kapattıktan 10 ile 30 dakika sonra uykuya dalınır. Bunda melatonin hormonunun rolü vardır. Uyku-uyanıklık döngüsünün önemli bir hormonu olan melatonin sentez ve salınımı gece karanlıkta uyarılmaktadır. Retina karanlığı algılar ve melatonin seviyesi gece giderek artarak uyumamızı sağlar. Sabah ışığın etkisi ile melatonin seviyesi düşer ve uyanırız. Gelişen teknoloji ile birlikte televizyon, bilgisayar, tablet ve cep telefonu gibi cihazlar, özellikle gençler tarafından yatak odalarına daha fazla kullanılmaya başladı. Retina bu cihazların parlak ışığına maruz kaldığında melatonin salgılanmaz ve cihaz kapatılsa bile uykuya dalma güçleşir. Gece uyuması gereken saatte uyuyamayan kişi sabah okula veya işe gitmek için erken kalkmak zorunda ise gün içinde kendini yorgun hisseder. Oysa yaşamın tadını çıkarmak için uyku düzenimizi korumalı ve yeteri kadar uyumalıyız.

Dünya Uyku Günü nedir?

Dünya Uyku Tıbbı Derneği tarafından 2008 yılından bu yana tüm dünyada Mart ayında Dünya Uyku Günü etkinlikleri yapılmaktadır. Sağlıklı bir uykunun önemine ve uyku bozukluklarına dikkat çekmek amaçlanmaktadır. Bu yıl da 16 Mart 2018 tarihinde https://ssl.gstatic.com/ui/v1/icons/mail/images/cleardot.gif"Uyku düzenini koru, yaşamın tadını çıkar" sloganı ile çeşitli etkinlikler düzenlenecektir.

Türk Toraks Derneği,

Yirmi beş yıldan uzun süredir solunum hastalıklarında etkin koruma ve tedaviyi sağlamayı ve ulusal akciğer sağlığını geliştirmeyi amaçlayan bir dernektir. Uyanıkken yaşanan solunum sorunları kadar uykuda karşılaşılan solunum sorunları da derneğimizin ilgi alanları arasındadır. Türk Toraks Derneği kurulduktan kısa bir süre sonra oluşturulan Uyku Bozuklukları Çalışma Grubu ile hekimlerin uyku hastalıkları konusunda eğitiminde öncü rol almaktadır. Bu amaçla, hastalar için bilgilendirme toplantıları düzenleyerek, derneğin halk sayfasına uyku ile ilgili merak edilen sorulara yanıt olabilecek yazılar yazarak ve basın açıklamaları yaparak farkındalığı arttırmaktadır.

Uyku bozuklukları konusunda hem halkın hem de sağlık çalışanlarının yeterli bilgileri olmaması sonucunda tanı koymada ve tedaviye başlamada gecikmeler olmaktadır. Bu nedenle, Dünya Uyku Gününde https://ssl.gstatic.com/ui/v1/icons/mail/images/cleardot.gif"Uyku düzenini koru, yaşamın tadını çıkar" sloganıyla tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de uyku bozuklukları konusunda farkındalık yaratmak ve halkı bilinçlendirmek hedeflenmiştir. Türk Toraks Derneği Uyku Bozuklukları Çalışma Grubu üyeleri tarafından 16 Mart 2018 tarihinde basına görsel ve yazılı açıklamalar yapılacak, Çukurova Şubesinin ev sahipliğinde Adana’da uyku kursu düzenlenecektir.