Akciğer sertleşmesinde kök hücre nakli

toraks.org.tr /

İnsan kök hücreleri,  gerek vücut gerekse laboratuvar ortamında uyarıldıklarında kas, akciğer, karaciğer gibi farklı özelleşmiş hücre tiplerine dönüşebilirler. Kök hücre nakli, sağlıklı bir kişiden alınan kök hücrelerinin hastaya verilmesi sonucu buraya yerleşmesi, çoğalması ve sonuçta kötü ve iyi huylu birçok hastalığın ortadan kaldırılması işlemlerinin tümüne denilmektedir. Akciğer hastalıklarında kök hücre nakli umut vaat etmektedir.

Akciğer sertleşmesi-katılaşması ile giden ve 150 kadar alt tipi olan hastalık grubunda, yeni tedavi yöntemleri denenmektedir. Kök hücre naklide bunlardan biridir. Tedavisi henüz tam olarak yapılamayan idiopatik pulmoner fibrozis (İPF) gibi akciğer hastalıklarına yakalanan hastalar için insan embriyonik kök hücrelerin akciğer dokusundaki hücrelere dönüştürülmesi yeni akciğer dokusu sağlayarak hastaların yaşam kalitesini ve oksijen desteğini arttıracaktır. Son yıllarda yapılan deneysel çalışmalarda, bu hücreleri akciğerleri hasar gören farelere enjekte eden araştırmacılar kök hücrelerin akciğerlerde bronşçuk, küçük kesecikler ve damarlar gibi birçok yapıyla bütünleşebilme özelliğine sahip olduğunu görmüşlerdir. Sonuçta insan embriyonik kök hücrelerinin akciğer hücrelerine dönüştürülmesi ile akciğer sertleşmesi-katılaşmasının önlenebileceği düşünülmektedir. İleriki yıllarda yapılacak yeni çalışmalar ile bu hastalıklarda kök hücrelerinin kullanımının kısa ve uzun dönemli etkileri daha iyi anlaşılacaktır. Ancak bu araştırmalar halen başlangıç aşamasındadır ve çok iyi bir fikir olarak görülmesine karşın etkinliği tam olarak gösterilememiştir. Hastalıklar için tedavi geliştirmek zor ve uzun süre olan bir yöntemdir. İlaç olarak etkili olduğu düşünülen 100 molekülden sadece 1’i araştırmalar sonunda etkili ve güvenilir bulunarak ilaç haline gelir.

Bunun dışında kök hücre tedavisinin akciğer hastalıklarında uygulanmasının yan etkileri konusundaki bilgilerimiz çok çok daha azdır. Bu sebeple Türk Toraks Derneği’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda uluslararası ve birçok ülkenin göğüs hastalıkları derneklerinin de yer aldığı Solunum Hücre ve Moleküler Biyoloji Kök Hücre Çalışma Grubu Topluluğu (Assembly on Respiratory Cell & Molecular Biology Stem Cell Working Group)”, kök hücre tedavi programlarının, konunun uzmanları ve hiçbir yasal düzenleyici otorite tarafından denetlenmediği ve desteklenmediği konusunda uyarmıştır.

Türk Toraks Derneği Klinik Sorunlar Çalışma Grubu