Toplumsal sağlık sadece tıbba indirgenebilir mi?

toraks.org.tr /
      Dünya Sağlık Örgütüne göre sağlık “fiziksel, zihinsel ve toplumsal olarak tam bir iyilik hali” olarak tanımlanmaktadır. Toplumların sağlık durumu, büyük oranda çok çeşitli faktörlerin karmaşık etkileşimi tarafından belirlenir. Sağlığın belirleyicileri arasında, kişisel, sosyal, ekonomik ve çevresel faktörler (eğitim, iş, gelir, sosyal statü, barınma koşulları, cinsel kimlik, kültür, vb.) de bulunmaktadır. İnsanların doğduğu, büyüdüğü, yaşadığı ortam ve koşullar “sağlığın sosyal belirleyicisi” olarak ifade edilir. Yapılan çalışmalar, toplum sağlığının % 15’inin biyolojik ve genetik faktörlere, % 10’unun çevreye, % 25’inin sağlık hizmetlerine, ancak kalan % 50’sinin tümüyle sosyal ve ekonomik duruma bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu da sosyal ve ekonomik koşulların, sağlık/hastalık durumunu ve tıp uygulamalarını doğrudan etkilediğini göstermektedir.
      Yoksulluk ve eğitimsizlik gibi sağlıkta eşitsizliğe neden olan faktörler, solunum sistemi hastalıklarında, diğer sistem hastalıklarına göre daha yaygındır. En düşük sosyoekonomik grupların, en yüksek sosyoekonomik gruplara göre, 14 kat fazla solunum sistemi hastalığına sahip olduğu bildirilmiştir. Yapılan çalışmalar, eğitim, meslek ve gelir düzeyi ile ölçülen sosyo-ekonomik durumdaki eşitsizliğin kaldırılmasının, özellikle KOAH gibi hastalıklarda bugün kullandığımız pek çok ilaçtan daha büyük etkiye sahip olacağını düşündürmektedir.
      Barış, barınma, gıda, eğitim, gelir, sağlıklı çevre ve hava, sürdürülebilir doğal kaynaklar, sosyal adalet ve eşitliğin sağlanması günümüzde tüm dünyada sağlığın ön koşulları olarak kabul edilmektedir.
Unutulmamalıdır ki koruyucu sağlık çalışmaları, öncelikle toplumdaki eşitsizliklerin giderilmesi ile başlar.

Türk Toraks Derneği