UYKUDA PERİYODİK HAREKET BOZUKLUĞU NEDİR?

toraks.org.tr /

Uykuda periyodik hareket bozukluğu (UPHB) olan hastalarda uyku sırasında ayak ve bacaklarda, bazen de kollarda, belli aralıklarla tekrarlayan hareketler meydana gelir. Hareketler ayak başparmağının, bilek, diz ve kalçanın aniden yukarı doğru bükülmesi şeklindedir. Bu hareketler hasta veya yakınları tarafından, tekmeleme veya sıçrama şeklinde tanımlanabilir. Gecenin ilk yarısında daha sık olur. Ancak huzursuz bacaklar sendromunun aksine, uyanıkken ve istirahat halinde olan bacaklarda rahatsızlık hissi ve sürekli hareket etme isteği yoktur.

Uykuda olan istemsiz hareketler uykuya dalma ve sürdürme güçlüğüne yol açabilir. Bazı hastalar ise uyanmasalar bile derin ve dinlendirici bir uyku uyuyamadıkları için ertesi gün yorgun uyanır veya gün içinde aşırı uykululuk hissederler. Uykusuzluk (insomni) çekenlerin yaklaşık %17’sinde ve gündüz aşırı uykululuğu olanların %11’inde ana neden UPHB’dur. Kronik yorgunluk, dikkat eksikliği, unutkanlık gibi yakınmalara neden olabilir.

UPHB her yaşta görülebilse de daha çok ileri yaşlarda görülür. Altmış beş yaşın üstündeki kişilerin yaklaşık yarısında UPHB olduğu tahmin edilmektedir. Kadınlarda daha sıktır. Kahve tüketimi, stres ve zihinsel bozukluklarla ilişkilidir.

Huzursuz bacak sendromu, obstrüktif uyku apne sendromu gibi diğer uyku bozukluklarına eşlik edebilir. Huzursuz bacaklar sendromu olan hastaların % 80’inde uykuda periyodik bacak hareketi olmaktadır. Obstrüktif uyku apne sendromu uygun şekilde tedavi edildiği halde gündüz aşırı uyku hali devam eden kişilerde UPHB yönünden araştırmalıdır. Ayrıca anemi, demir eksikliği, şeker hastalığı, böbrek yetmezliği ve bazı depresyon ilaçları UPHB yapabilir.  

Bozukluğun tanısı için polisomnografi yapılarak uykuda belli aralıklarla tekrarlayan bacak hareketlerinin gösterilmesi gerekir. Tedavisinde kullanılan ilaçlar ile yakınmaların hafifletilmesi  ve kesintisiz bir uyku sağlanması mümkündür.

Türk Toraks Derneği Uyku Bozuklukları Çalışma Grubu