Tuzla'daki gaz sızıntısı ne kadar zararlı?

toraks.org.tr /

NİTRİK ASİT VE SOLUNUM SİSTEMİ ETKİLERİ

Tuzla Deri Organize Sanayi Sitesindeki bir fabrikada nitrik asit dolu bir tankın delinmesi sonucunda oluşan gaz sızıntısı göğüs hastalıkları disiplininin de ilgi alanına girmektedir ve bu çevresel sağlık riski nedeniyle bilgilerimizi kamuoyuyla paylaşmayı uygun buluyoruz.

Nitrik asit yüksek derecede aşındırıcı bir maddedir. Yüksek dozda nitrik asit buharları solunum sisteminde hızla gelişen rahatsızlık, ağrı ve nefes darlığına yol açabilir. Bu durumu birkaç hafta süren bir düzelme dönemi izlemektedir. Daha sonra zatürre ve/veya pulmoner fibrozis (akciğerde katılaşma) ile sonuçlanan ağır bir tablo ortaya çıkabilmektedir. Daha az miktardaki nitrik asit buharları maruziyetinde önceden astım veya allerjisi bulunan bireylerde hastalıklar alevlenmektedir. (http://www.epa.gov/opptintr/aegl/pubs/nitric_acid_interim_dec_2008.v1.pdf).

Health Protection Agency (HPA) tarafından hazırlanan nitrik asitle ilgili en sık sorulan sorular ve yanıtları;

Nitrik asit nedir?

Nitrik asit berrak bir sıvı olup, renksizden sarıya kadar uzanan bir görünümü vardır. Boğucu bir kokusu vardır. Gübrenin, boyanın, bazı ilaçların, patlayıcıların üretiminde ve metalleri temizlemekte kullanılmaktadır.

Nitrik asit çevreye nasıl salınmaktadır?

Nitrik asit en sık endüstriyel kirlenmeye bağlı olarak salınan NO2 (nitrojen dioksidin) doğada suyla birleşmesi sonucu oluşur ve asit yağmurlarının da bir parçasıdır (Asit yağmurları insan eliyle yaratılan çevre kirliliğinin en önemli örneklerindendir). Ülkemizde ise Tuzla’daki Deri Fabrikasında asit tankının delinmesiyle oluşmuştur.

Nitrik aside nasıl maruz kalınır?

Ev için yapılan temizlik ürünlerinde bulunmadığından daha çok iş kazalarında maruz kalınır. Kirli hava da küçük miktarlarda nitrik asit maruziyetine yol açar.

Çevrede nitrik asit varsa herhangi bir ters sağlık etkilenmesi yaşar mıyım? Nitrik aside bulaşık materyeli yeme, içme, cilt yoluyla temas ve çok sık olarak soluma ile maruz kalabilirsiniz. Ters etkiler maddeye ne miktarda, ne kadar süreyle, hangi yolla maruz kalındığına bağlıdır. Maruz kalınan maddenin sıvı, gaz veya katı olması ve diğer kimyasallarla bileşik olması da ters etkileri belirler.

Nitrik asit kansere yol açar mı?

Hayır.

Nitrik asit çocukları veya doğmamış bebekleri etkiler mi?

Çocuklardaki etkileri erişkinlerdeki gibidir. Doğmamış bebeklere etkileri yoktur. Nitrik aside maruz kalırsam ne yapmalıyım? Toplumun sağlığını etkileyecek kadar yüksek nitrik asit buharlarının atmosfere salınması nadirdir. (https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/317594/Nitric_acid_properties_incident_management_toxicology.pdf).

Nitrik asit buharlarının solunması gözlerde yanma, boğaz ağrısı, öksürük, göğüste sıkışma, başağrısı, dengesizlik ve şuurda bulanıklığa yol açmaktadır. Ağır maruziyette 36 saat içinde akciğer ödemi de gözlenebilmektedir ve bu durumda nefessizlik, morarma ve hışıltılı solunum görülebilmektedir. Önceden astım hastalığı olanların düşük düzeyde nitrik asit maruziyetinde dahi atak geçirdiği bilinmektedir. Bu durumda; nitrik asit dumanlarının bulunduğu ortamdan hızla uzaklaşmak, ilk 48 saatte gelişebilecek nefes darlığı, göğüs ağrısı, yanma gibi yan etkilerde acil servise gitmek ve duman maruziyetini bildirmek önemlidir. Dumanla karşılaşan işçi ve kurtarma ekiplerinin tüm vücudu koruyan giysi, eldiven ve kimyasal dumanlara kaşı koruyucu tam yüz maskeleri kullanmaları önerilir.

Türk Toraks Derneği Çevresel ve Mesleki Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu