Meslek hastalıklarına bağlı maluliyet değerlendirmesi

toraks.org.tr /

Meslek hastalıklarına bağlı maluliyet değerlendirmesi aslında tıbbi olarak meslek dışı maluliyet değerlendirmesinden farklı değildir. Çünkü maluliyet fonksiyonel bir tanımlama olup “neden ne olursa olsun” kişinin günlük yaşam ve çalışma kapasitesinde bir kısıtlılık, sınırlama olması durumudur. Ancak eğer kişi bu kısıtlılığın, sınırlılığın çalışma koşullarına bağlı olarak ortaya çıktığını düşünüyorsa bunun tespiti için yapılacak işlemler, uygulamalar birkaç yönden tamamen farklıdır.  Bu farklılıkları şöyle sıralamak mümkündür:

  1. Öncelikle böyle bir durumda kişinin başvuracağı SGK birimi “iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası (İKMHS)” dır.
  2. Bu durumda öncelikle kişinin mevcut hastalığı ile yaptığı iş arasındaki illiyet (nedensellik) bağının araştırılması için kişi meslek hastalığı işlemlerinin tıbbi boyutunun yürütülmesi için yetkili 3. Basamak Eğitim Araştırma Hastanesi (EAH) veya üniversite hastanesi ya da meslek hastalıkları hastanelerinden birine yönlendirilecektir.
  3. Bu hastanelerde tıbbi inceleme ile meslekle ilişki kuşkusu oluşursa yasal illiyet bağının kurulması için kişinin çalışma koşulları, süresinin incelenmesi için SGK’nın İKMHS biriminden  “işyeri müfettiş tahkikat raporu” istenecektir.
  4. İşyeri müfettiş tahkikat raporu da gelince eğer meslekle, çalışma koşulları ile ilinti durumu hala devam ediyorsa SGK sağlık işlemleri tüzüğüne göre kişinin Meslekte Kazanma Gücü Azalma Oranı (MKGAO) hesaplanacaktır.
  5. Hesaplanan MKGAO ile beraber tüm belgeler SGK’nın İKMHS kolunun meslek hastalıkları kuruluna gönderilecektir.
  6. Kişinin bu kuruldan çıkan karara itiraz etmesi halinde konu SGK’nın Yüksek Sağlık Kurulunca (YSK) yeniden incelenebilecektir.
  7. Kişi gerek kendisinde olan hastalıklarla iş arasında gerekli nedensellik (illiyet) kurulaması ya da verilen MKGAO yani maluliyet oranını uygun bulmaması halinde SGK YSK kararına da itiraz etme hakkına sahiptir. Böyle bir durumda iş mahkemelerine dava açabilir.  Bu mahkemeler konuyla ilgili kurumsal ya da bireysel bilirkişi tayin ederek konunun tekrar incelenmesini isteyebilirler.
  8. Bu mahkemelerden çıkan karara da itiraz hakkı vardır; o zaman konu Adli Tıp Kurumunun iş ve meslek hastalıkları ihtisas dairelerince incelenir.
  9. Adli tıp kurumundan da çıkan karara itiraz uyuşmazlık mahkemelerine (Yargıtay) yapılacaktır.
  10. Sonuçta kişinin mevcut patolojilerinin yaptığı işle ilgili olduğu, %10 üzeri kişide MKGAO yani maluliyete yol açtığı saptanırsa kişi bu oran çerçevesince bir ek aylık alma hakkı kazanacaktır.
  11. Bu yüzde oranın kişinin maddi ve manevi kayıplarını karşılamaya yetmeyeceği düşünülürse kişi verilmiş olan yüzde oran çerçevesince tazminat davası açma hakkına sahiptir.
  12. Tazminat kazanması halinde de SGK kişiyi çalıştıran kişi-kurumlara kusuru ölçüsünde rüc’u davası açabilecektir.

Özetle gerek meslek hastalıkları tanısının konulması gerekse de bu hastalıklara bağlı maluliyet-tazminat işlemleri genel maluliyet değerlendirme işlemlerine göre oldukça zaman alıcı, meşakkatli bir süreçtir.