Ebola Virüsü Salgınında Son Durum

toraks.org.tr /

ÖZET: Ebola virüsü hastalığı veya Ebola kanamalı ateşi %60-90 oranında ölümle sonuçlanan bulaşıcı ve salgınlara neden olan bir enfeksiyon hastalığıdır. Gine, Liberya, Nijerya ve Sierra Leone olmak üzere dört Batı Afrika ülkesinde ilk olarak görülmüştür. 29 ocak 2015 tarihi itibarıyla kanıtlanmış olgu sayısı 13686, hayatını kaybeden olgu sayısı 8818 olarak bildirilmiştir. Şu ana kadar ülkemizde olgu bildirilmemiştir. Hasta kişinin kan ve vücut salgıları ile temas eden sağlık personeli ve aile bireylerine bulaşma olasılığı yüksektir. Hastalığın bulguları ateş, baş ağrısı, eklem ve kas ağrıları, halsizlik, ishal, kusma, karın ağrısı, iştahsızlık olarak bildirilmiştir. Bazı hastalarda boğaz ağrısı, öksürük, solunum güçlüğü, göğüs ağrısı gibi bulgulara da rastlanmıştır. Şüpheli durumlarda kanda virüs veya virüse karşı antikorların saptanması ile tanı konabilir. İnsan ve hayvanlar için aşısı yoktur. Hastalığın özel bir tedavisi de yoktur; destek tedavileri uygulanır.

Tarihçe ve son durum
Virüs, ilk olarak 1976 yılında Sudan ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki eş zamanlı salgınlarda tespit edilmiş ve adını Kongo’daki bir nehirden almıştır. Bu virüs hemen hemen daima sahra altı Afrika ülkelerinde görülmektedir. 29 ocak 2015 tarihi itibarıyla kanıtlanmış olgu sayısı 13686, hayatını kaybeden olgu sayısı 8818 olarak bildirilmiştir. Güncel hasta ve ölüm sayıları Dünya Sağlık Örgütü'nün resmi sitesinde yayınlanmaktadır (http://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/2014-west-africa/case-counts.html).
Ebola virüsü insanlarda ve insan dışı primatlarda (maymun, goril, şempanze, meyve yarasası, orman antilobu ve kirpi gibi) Ebola virüsü hastalığına (EVH=eski adı Ebola hemorajik ateşi=EHA) yol açar. İnsanlarda ve primatlarda sıklıkla ölüme yol açan ciddi bir hastalıktır. EVH salgınlarında ölüm oranı %90'lara kadar çıkabilmektedir ve salgınlar öncelikle tropikal ormanların yakınında bulunan Orta ve Batı Afrika'nın ücra köylerinde meydana gelmektedir. Virüs insanlara vahşi hayvanlardan geçer ve insandan insana bulaşır.  

Ebola Virüs Hastalığının Bulaşması
Ebola virüsü, SARS ya da grip virüsüne nazaran daha zor bulaşır. İnsana bulaş: hasta hayvanların veya insanların organ, kan ve vücut sıvılarıyla (ter, çiş ya da sperm gibi) yakın temas sonucu olur. 

Hastalık Belirtileri ve Bulguları
Ebola virüsüne maruz kalındıktan 2-21 gün (genellikle 3-13 gün) sonra yüksek ateş, baş ağrısı, eklem ve kas ağrısı, halsizlik, şiddetli ishal, kusma, mide ağrısı ve iştahsızlık olabilir. Bazı hastalarda kaşıntı, gözlerde kaşıntı ve kızarıklık, hıçkırık, deride döküntüler, öksürük, boğaz ağrısı, göğüs ağrısı, nefes almakta güçlük, yutkunma zorluğu, kanlı ishal ve kan kusma dahil vücut içinde ve dışında kanama gibi belirti ve bulgular görülebilir. Son dönemde organ yetmezlikleri oluşabilir. 
Ebola virus türlerine göre vaka-ölüm oranları %60–90’lara kadar ulaşmaktadır.  

Hastalığa Maruz Kalma Riski
Afrika'da teyit edilmiş vakalar şu ülkelerden bildirilmiştir: Liberya, Sierra Leone, Gine, Nijerya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Gabon, Güney Sudan, Fildişi Sahilleri, Uganda,  Kongo Cumhuriyeti (ROC) ve Güney Afrika.

Hastalıktan Korunma Yöntemleri
EHA’den etkilenen bölgelerde yaşayan insanların, hastalıktan korunmaları için aşağıdaki önlemlere uymaları tavsiye edilir.

  • Diğer bulaşıcı hastalıklarda olduğu gibi hastalığı önlemenin en önemli uygulamalarından biri ellerin düzenli olarak yıkanmasıdır. Ellerinizin su ve sabunla yıkanması (ya da sabun bulunmadığı yerlerde ve ellerin açıkça kan ve vücut sıvılarıyla kirli olduğu durumlarda susuz alkol-bazlı el losyonun kullanılması) cildinizden potansiyel enfekte materyalleri uzaklaştırır ve hastalığının geçişini önler.
  • Ölü hayvanlarla özellikle de primatlarla temastan kaçınınız.
  • Yerel pazarlarda tüketim için satılan primatlar dahil vahşi hayvanların etini yemeyiniz.
  • Enfeksiyon olasılığını asgariye indirmek için Ebola virüsü enfeksiyonu olduğundan şüphelenilen insan ya da hayvanlarla yakın temas ederken enfeksiyon kontrol önlemlerini uygulayın.
  • Dünya Sağlık Örgütü, Ebola virüsüne karşı önlemler kapsamında seyahat kısıtlaması önerisinde bulunmamıştır.

Tedavi
Ölüm oranları %90’lara kadar ulaşan EVH’nın insan ve hayvanlar için özel bir tedavisi ya da aşısı yoktur. Sıvı ve elektrolit tedavisi, eklenen bakteriyel enfeksiyonların tedavisi, oksijen tedavisi gibi destek tedaviler uygulanmaktadır.