9 Nisan 2020

Sağlık Çalışanlarında COVID-19 Salgını Sırasında Mesleki Riskler Hakkında Bilgilendirme ve Öneriler

 

TÜRK TORAKS DERNEĞİ

 

COVID 19 SALGINI SIRASINDA

 

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ MESLEKİ RİSKLERİ HAKKINDA

 

Mesleksel Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu tarafından hazırlanmıştır.

 

Ülkemizde 25 Mart 2020 tarihi itibarıyla 2433 COVID-19 olgusu ile 59 ölümün yaşandığı pandemi günlerinde Türk Toraks Derneği Mesleksel Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu, sağlık çalışanlarının mesleki riskine dikkat çekmektedir.

OSHA’nın (Occupational Safety and Health Administration) COVID-19 enfeksiyonu riski açısından çok yüksek ve yüksek risk grubuna soktuğu çalışan grubu sağlık çalışanlarından oluşmaktadır. Aerosol üreten işlemleri uygulayanlar (entübasyon, öksürük indüksiyonu, bronkoskopi, ağız-boğaz-burun muayenesi, oftalmolojik muayeneler, santral kateter takılması, nebulizer kullanımı, kardiopulmoner resüsitasyon, oksijen tedavisi, non-invaziv ventilasyon, bazı dental işlemlerle muayeneler, veya invaziv örnek toplama işlemleri), laboratuvar çalışanları, hasta bakan hekimler, hemşireler ve yardımcı sağlık çalışanları risk grubu olarak tanımlanmıştır. 

İtalya’da COVID-19 salgınında, 2629 sağlık çalışanının enfekte olduğu ve bunun tüm toplumdaki enfeksiyonlulara oranının %8,3 olduğu gözlenmiştir. İtalya’da yaşamını kaybeden sağlık çalışanı sayısı 13 idi. Bu grupta 7 hekim bulunmaktaydı ve yaşları 62 ile 73 arasında değişmekteydi. Ölen hekimlerden biri de Göğüs Hastalıkları uzmanıydı. Enfekte sağlık çalışanlarının tüm enfekte nüfusa oranı Çin’de gözlenen oranın iki katı idi (1).

Çin’de COVID-19 salgını sırasında 30 bölgeden toplam 41600 sağlık çalışanı salgının merkezi olan Wuhan ve Hubei bölgelerine gönderildiler (2). Çalışanların 2431’inin incelendiği bir araştırmada; %60 kadarının hemşire, %30’unun hekim olduğu gözlenmişti. Gönderilen hekimlerin %25’i göğüs hastalıkları ve yoğun bakım uzmanıydı (3).

Çin’de 24 Şubat tarihine kadar 3387 sağlık çalışanının COVID-19 ile enfekte olduğu ve 22’sinin (%0,6) öldüğü gözlendi. Enfeksiyonun sağlık çalışanlarında yüksek düzeyde gözlenme nedenleri;

-Salgının başlangıcında sağlık çalışanlarının kişisel korunmasının uygun olmamasıydı. Enfeksiyon etkenini iyi anlamamışlardı ve kişisel korunmanın önemi konusunda farkındalıkları güçlü değildi. Böylece hastalarla karşılaşan sağlık çalışanları tedavi başlanana kadar etkili kişisel korunma uygulayamadılar.

-Büyük ölçekte enfekte hastaya, uzun dönem maruz kalmak sağlık çalışanlarının enfekte olma riskini doğrudan artırdı. İş yoğunluğunun, tedavi etme çabasının ve dinlenme sürelerinin azalması da dolaylı olarak enfeksiyon riskini artırdı.

-Kişisel koruyucu ekipmanın azlığı da önemli etkendi. Ülkenin farklı alanlarında acil ilk yardım gereksiniminin artması sağlık çalışanlarının kişisel koruyucu ekipman gereksinimini artırdı. Kişisel koruyucu ekipmanın kullanılmaması da sağlık çalışanlarında enfeksiyon riskini artırdı.

-Enfeksiyon hastalığı uzmanları dışında hastalarla karşılaşan sağlıkçılar enfeksiyondan korunma ve kontrol alanında bilgili değillerdi. Özellikle solunum yoluyla yayılan hastalıklar alanında bilgi sahibi değillerdi. Acil olaylara girişimde bulunan sağlık çalışanlarının eğitim görmek için yeterli zamanları olamamıştı (4).

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca bir demecinde “Pozitif olan vakalarımız var maalesef. Sayılarını söylemeyeyim ama sağlık personelimizin içinde pozitif vakalarımız olduğunu özellikle söylemek isterim.” açıklamasında bulunmuştur (5). Ülkemizde ilk COVID-19 olgusu 11 Mart tarihinde gözlenmiş olup COVID-19 nedeniyle ilk ölüm bildiriminden günümüze kadar ölüm sayısı 59’a ulaşmıştır. Ülkemizde enfekte veya hasta sağlık çalışanlarının net rakamı üzerine henüz bir açıklama yapılmamış olması kaygılandırıcıdır.

Türk Toraks Derneği üyelerinden ve sağlık çalışanlarından gelen bildirimlerden Çin örneğinde yaşandığı gibi salgının başlangıcında sağlık çalışanlarının kişisel koruyucu ekipmanı yeterli düzeyde kullanmadığı ve hastalığın ciddiyeti konusunda bilgi sahibi olmadığı anlaşılmaktadır. OSHA’nın COVID-19’a karşı önerdiği idari önlemler arasında; yüksek veya çok yüksek maruziyet riski bulunan çalışanların eldiven, önlük, yüz siperliği veya gözlükler, yüz maskesi veya respiratör kullanmaları ve çalışanların sürekli eğitimi gelmektedir. Derneğimiz, kurumlarında ilgili önlemlerin alınıp alınmadığına dair üyelerinden hızla geri bildirim alma çabası gösterecektir.

Çin örneğinde gözlenen büyük hasta yüküyle karşı karşıya kalmak, iş yoğunluğunun artması, dinlenme sürelerinin azalması sürecinin ülkemizde ne şekilde gerçekleştiğini bilmek talebimizdir. Pandemi hastaneleri başta olmak üzere, olguların fazla sayıda gözlendiği hastanelerde sağlık çalışanlarının tükenme sendromuna girmeden çalışması, yüksek riskli grubun gerekirse hastaneye yakın güvenli konaklama olanaklarının sağlanması önemlidir.

Çin’de kişisel koruyucu ekipmanın azlığı önemli bir enfeksiyon artışı nedeniyken, ülkemizdeki durumun (koruyucu maske, önlük, gözlük, siperlik dağıtımının) Sağlık Bakanlığı tarafından dokümante edilmesi önemlidir.

OSHA’nın önemli önerilerinden biri olan “COVID-19 salgınları sırasında çalışanların tıbbi izleminin genişletilmesi düşünülmelidir” çıkarımının karşılığı hastayla karşılaşan her sağlık çalışanına hızlı tanı testlerinin hemen ve kesintisiz uygulanmasıdır.

Çin örneğinde yaşanan enfeksiyon hastalığı uzmanları dışında hastalarla karşılaşan sağlıkçıların enfeksiyondan korunma ve kontrol alanında bilgili olmaması durumu ülkemiz için de geçerli görünmektedir. Sağlık profesyonellerinin bile bilgi eksikliği yaşadığı ve hastalandığı ülkemizde intörn hekimlerin görevlendirilmesi akla uygun görünmemektedir. Mesleki risklerde en iyi bilinen kural eğitim ve deneyim düzeyi daha az olan çalışanın riske daha açık olduğudur.

Yine İtalya örneğinden ölen hekimlerin 60 yaş üstünde olmasından, COVID 19 olgularıyla ilgilenecek olan sağlık çalışanlarının yaşlarının da riski artırdığını anlamaktayız. Bu nedenle Toraks Derneği olarak üyelerimizde bu açıdan farkındalık yaratmak bizim de sorumluluğumuzdur.

Tedavi altında olan veya COVID 19 ile enfekte meslektaşlarımızın ve yakın çevrelerinin kaygısını bizler de yoğun olarak duymaktayız. Ancak bu dönemde Türk Toraks Derneği olarak soğukkanlı ve mesleki risklerden korunma kurallarına uygun bir tutum geliştirmemiz gerektiğinin bilincindeyiz.

Öncelikle;

-        Kişisel koruyucu ekipmana kesintisiz ve sürekli ulaşımın bilgisini alandan alarak, bu konuda Sağlık Bakanlığı’nı sürekli bilgilendirip, sorun varsa izlemeyi,

-        Kurumların COVID-19 pandemisine uygun altyapı açısından geri bildirim alarak, uyarıcı görev yapmayı,

-        Hızlı tarama testlerinin sağlık çalışanları için kesintisiz kullanılmasını talep etmeyi ve izlemeyi,

-        Üye tabanımızdan kurumlarıyla ilgili yönetsel, koruyucu ekipman, diğer önlemlere uyumun bilgisini almayı kurum yöneticileriyle teması,

-        Enfekte ve/veya hasta olan üyelerimizin bilgisini toplamayı ve bu büyük pandemide sağlık çalışanlarında meslek hastalığının yıkıcı sürecini yavaşlatmayı,

-        Önce koruyup, sonra tedavi edip, en sonunda da tazmin etmeyi diliyoruz.   

 

 

Ek olarak;

-        Salgının yoğun bulunduğu bölgelerin belirlenmesi ve buradaki karantina hastanelerine hekim ve yardımcı personel takviyesi,

-        Yeterli sağlık ekibiyle yeterli dinlenme süresiyle çalışan ve karantina gerektiren sağlık personeline otel hizmeti veren sosyal tesislerin istihdamı,

-        Riskli hastalıkları bulunan sağlık personelinin mesleki maruziyetle riskinin daha da artacağından pandemi süresince çalışma ortamından uzak tutulması sağlanmalıdır

 

Kaynaklar:

1-     https://www.dailymail.co.uk/news/article-8129499/More-2-600-medical-workers-infected-coronavirus-Italy.html

2-     People's daily newspaper. Improve governance and China's exploration provides important inspiration (in Chinese). Available at: http://paper.people.com.cn/rmrb/html/2020-02/25/nw.D110000renmrb_20200225_2-04.htm [Accessed on 28 February 2020]

3-     Health Commission of Guangdong Province. Information on the distribution of healthcare workers in Guangdong medical support teams. Available at: https://new.qq.com/omn/20200224/20200224A02ELP00.html. [Accessed on 28 February 2020]

4-     Jiancong Wang, Mouqing Zhou, Fangfei Liu. Exploring the reasons for healthcare workers infected with novel coronavirus disease 2019 (COVID-19) in China. The Journal Of Hospital Infection.DOI: https://doi.org/10.1016/j.jhin.2020.03.002

5-     (https://www.hurriyet.com.tr/gundem/son-dakika-haberi-bakan-koca-corana-virusunde-son-vaka-ve-olum-sayisini-acikladi-41475154)

 

Türk Toraks Derneği Mesleksel Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır