24 Mayıs 2018

AŞIRI DUYARLILIK ZATÜRRESİ

 

"Ekstrensek allerjik alveolit" ve ya "hipersensitivite pnömonitisi"  olarak da adlandırılan akciğerin aşırı duyarlılık zatürresi, akciğer dokusunun mikrobik sebepler dışında bir sebeple iltihaplanması durumudur. Birçok farklı sebebi olabilir. En sık sebepleri arasında; kuş besleme, tarım işleri ve klimalar sayılabilir. 

Akut (hızlı), subakut (yarı-hızlı) ya da kronik (yavaş ilerleyen) formları mevcuttur. Akut ve subakut formlar tekrarlayabilir, kronik form ise ilerleyip akciğerde fibrosis (akciğerde sertleşme), amfizem gibi kalıcı ve geri dönüşümsüz hasarlara sebep olur. 

Hastalığın oluşumunda genellikle kuş proteinleri, memeli proteinleri, mantarlar, bakterilerin proteinleri ve küçük molekül ağırlıklı kimyasallar suçlanır. Bazen de sebep olan madde ortaya konamayabilir. 

Kuş besleyici akciğeri; kuş besleyiciliğine bağlı oluşan akciğer iltihabı kuşların kurumuş dışkı tozları ya da tüyleri arasındaki proteinler sebebiyle oluşur. Mesleği kuşlarla ilişkili ya da birçok kuş sahibi olanlar risk altındadır. Kuş tüyü yastık, yorgan kullananlarda da bildirilen nadir vakalar vardır. Nefes darlığı ve öksürük en sık başvuru şikayetleridir. 

Klima akciğeri; ev ya da işyerlerimizdeki klima, nemlendiriciler ya da ısıtıcı sistemlerinde bulunan mantar veya diğer mikroorganizmalara reaksiyonel olarak akciğerde oluşan aşırı duyarlılık iltihabıdır. Genellikle iyi bakım yapılmayan sistemler hastalığa sebep olur.

Bu gruptaki hastalıkların hangi sıklıkta görüldüğüne dair yeterince bilgi yoktur. Ancak nadir rastlanan hastalıklar arasındadır. Bu grup hastalıklar akciğerde sertleşmeye yol açan hastalıkların yaklaşık onda birini oluşturur. Buna göre 100 bin kişide yaklaşık 3-4 kişide görülebildiği söylenebilir.

Belirti ve bulgular:

Hastalığa yol açan organik tozlara maruz kalındığında 4-6 saat içinde hastada öksürük ve nefes darlığı şikayetleri başlar. Bazen buna ateş de eşlik edebilir. Ortamdan uzaklaşınca bu ikayetler kaybolur. Ancak bu tozlara sürekli maruz kalmakla hastanın nefes darlığı sürekli hale gelebilir ve ilerler.

Tanı:

Bu hastalıkta hastanın yaşadığı, çalıştığı çevrenin özelliklerinin ayrıntılı bir şekilde sorgulanması çok önemlidir. Kendi kuş beslemeyen hastaların komşularının çatı katında beslediği güvercinler hastalığın sebebi olabilir. Islak yoga gibi çok sık karşılaşılmayan sportif aktiviteler, sık hamama gitme gibi rutubetli ve küflü ortamlara girilmesi hastalığa yol açabilir. Bunların ortaya çıkarılması için hastayla uzun süre konuşmak bazen yaşadığı ortamın Göğüs Hastalıkları Uzmanı tarafından yerinde görülmesi gerekebilir.

Ayrıca akciğer grafisi ve akciğer tomografisi tanıda çok işe yarar. Bazen teşhis koyabilmek için hastalarda bronkoskopi yapılması, hatta akciğer biyopsisi yapılması gerekebilir. Hastalığın ağırlığını değerlendirmek için ise mutlaka solunum fonksiyon testleri yapılmalıdır.

Tedavi:

Öncelikle hastalığa sebep olan ortamdan uzaklaşılması şarttır. İltihabi durumu geriletmek ve oluşabilecek hasarı önlemek amacıyla kortizon kullanılabilir. Bazı ilerlemiş hastalarda bu da yeterli olmaz ise vücudun immun sistemini baskılayacak başka ilaçlar tedaviye eklenebilir. Çok ileri hastalarda akciğer nakli dışında seçenek kalmayabilir.

İyileşme hastanın göğüs hastalıkları uzmanına geldiği andaki evresi ile değişiklik gösterecektir. Maruziyetten kaçınma ve uygun tedavi ile tamamen düzelebilir fakat hastalığa yol açan ortamla temas durumunda yeniden oluşabilir.

Korunma:

Her kuş besleyende her çiftçilik yapanda bu hastalık oluşmaz. Ancak doğuştan veya sonradan bu ortamdaki maddelere karşı hassasiyet gelişen kişilerde bu hastalık oluşabilir. Bu yüzden bu ortamlarda çalışan herkesin dikkatli olmasını gerektiren bir durum yoktur. Şikayeti olan kişilerin zaman geçirmeden Göğüs Hastalıkları Uzmanına başvurması hastalığın ilerlemeden tedavisini sağlar.

Takip:

Tanı konulan hastalar hastalıkları kontrol altına alınana kadar daha yakından takip edilmelidir. Ancak ondan sonra ilk yıl 3 ayda bir sonrasında 6 ayda bir takipte tutulmaları yeterli olur. Yine de bu takip zamanları hastayı takip eden göğüs hastalıkları uzmanı tarafından belirlenmelidir, duruma göre değişiklik gösterebilir.

Tekrarlaması ya da başka bireylerin de hastalanmasının önlenmesi ya da varolan hastalığın ilerlemesinin önlenmesi amacıyla ısıtma-soğutma-havalandırma sistemlerinin bakım ve temizliği uygun zamanlarda ve uygun şekilde yapılmalıdır. 

Unutulmamalıdır ki bakım ve temizlik maliyeti, kişilerde hastalık oluştuktan sonra hesaplanacak maliyetten her zaman daha azdır.

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır