14 Temmuz 2018

İklim Değişikliğine Bağlı Sıcaklık Artışı ve Sağlık Üzerine Etkileri

Küresel ısınmadaki artış ve buna bağlı iklim ve çevre değişiklikleri ülkemizi de yoğun olarak etkilemektedir. Yazların daha sıcak geçmesi, kışların kısa sürmesi, bahar mevsiminin giderek kısalması, yağışların azalması, diğer yandan sel-su baskını, fırtına gibi aşırı hava olaylarının artık daha çok görülür olması iklim değişikliğinin sonuçlarıdır. İklim değişikliği insan sağlığını doğrudan veya dolaylı yollardan olumsuz etkileyebilmektedir.

 

Sera gazlarının artışı sonucunda, dünyaya ulaşan güneş enerjisinin uzaya yansıması gereken kısmı (yaklaşık %30-40), bu gazların oluşturduğu katman tarafından dünya atmosferine hapsedilmekte, atmosferin ve yer kürenin ısınmasına yol açmaktadır. Diğer yandan, yer küre tarafından emilmesi gereken güneş enerjisi, yoğun betonlaşmanın yaşandığı kentlerde, yeterli doğal ve yeşil alan olmadığı için, gereğince emilip soğutulamamakta, sonuçta kentlerde sıcaklıklar daha da artmaktadır.

 

Sıcaklık dalgalarına bağlı ölüm oranları artmakta, bu da özellikle solunum sistemi, kalp-damar hastalıkları ve beyin hastalıklarına bağlı ölümlerdeki artışta etkili olmaktadır. 2003 yazında başta Fransa’da ve Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde sıcaklık artışına bağlı olarak 32 000 fazladan ölüm olduğu ortaya kondu. Bu ölümlerin daha çok sıcak çarpması, ateş ve su kaybından kaynaklandığı, kişide kalp yetmezliği, kronik solunum hastalıkları ve inme olmasının da ölümleri artırdığı bulunmuştur. Yine, depresyon gibi psikiyatrik rahatsızlıklarda da artış olmaktadır.

 

Sıcak Çarpması Nedir?

 

Güneş çarpması olarak da bilinen, sıcak çarpması uzun süre  yüksek sıcaklıklara maruz kalmakla ve/veya vücudun aşırı miktarda ısı üretmesinden doğan nedenlerle ortaya çıkmaktadır. Sıcak bir ortamda insan vücudu,  kan akışını geriye doğru artırarak terleme olayını gerçekleştirir. Sıcak havayı soluk verme yoluyla dışarı atarak kendisini fazla ısıdan kurtarır. Dolayısıyla vücudun normal sıcaklığı dengede tutulur. Uzun süre yüksek sıcaklığa veya güneşe maruz kalındığında bu mekanizmalar  tam olarak görevini yapamaz ve ısı nedenli belirtiler ortaya çıkar. Daha ileri durumlarda organ yetmezliği ve tedavi olunmadığı durumlarda ciddi, hatta ölümcül sonuçlar doğurabilir. Sıcak çarpmasının ilk aşaması, aşırı miktarda sıvı  ve terdeki tuz kaybıyla oluşan  halsizlik durumuna  sıcak bitkinliği denir. Vücut normal sıcaklığını dengede tutamaz duruma geldiğinde de sıcak çarpmasının tüm belirtileri  kendini gösterir. Kalın giyinmek, çok yemek yemek ve/veya fazla alkol tüketmek de sıcak çarpmasını tetikleyebilir.

 

Sıcak Çarpması Belirtileri Nelerdir?

 

Sıcak ve kuru cilt, terleyememe, ciltte önce kızarma daha sonra soluk ve morumsu bir renk oluşması, normalden daha hızlı  soluk alıp verme, nabzın hızlanması, vücut sıcaklığının hızlı bir şekilde 40 derece (°C) ve üzerine çıkması, baş ağrısı, kas krampları, büyümüş göz bebekleri, tutarsız konuşmalar, çevreyi tanıyamama, şaşkınlık, agresif konuşma ya da davranışlar, ajitasyon ve halüsinasyonlar, uyuklama ya da sersemlik hali, havale geçirme, bilinç kaybıdır.

 

Sıcak Çarpmasında Kimler Risk Altındadır?

 

Yüksek sıcaklığa maruz kalan herkes  risk altındadır. Ancak çocuklar, yaşlılar, solunum sistemi ve kalp damar hastalığı olanlar,  şeker hastalığı olanlar, deri hastalıkları olanlar, alkol bağımlıları yüksek risk altındadırlar.

 

Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalıdır?

 

Sıcak çarpması acil bir durumdur. Gerekli müdahale yapılmazsa ölüme neden olabileceği unutulmamalıdır. Sersemlik, baş ağrısı, aşırı yorgunluk, gerginlik, şiddetli kas ağrıları, yüksek ateş, mide bulantısı, havale geçirme ya da bilinç kaybı yakınmaları görüldüğünde acil olarak doktora başvurmak gerekir.

 

Doktora Gitmeden Önce Acil Yapılması Gerekenler Nelerdir?

 

Hasta serin bir yere alınmalı, ateşi varsa üzerindeki giysiler çıkarılmalı, düz bir zemine sırt üstü yatırılarak ayakları yukarı kaldırılmalıdır. Cilt üzerinden soğutma yapılmalıdır. Bunun için koltukaltı, kasık ve dirseklere soğuk uygulanabilir. Hastanın bulunduğu ortamı soğutmak için her türlü yöntem değerlendirilmelidir (klima, vantilatör vb.) Ancak bilinci açık hastaya bol sıvı içecek içirilmelidir, bilinci kapalı olanlarda sıvının akciğerlere kaçma riski olduğu için bundan kaçınılmalıdır. Eğer hastanın bilinç durumu bozulmuşsa, oksijen tedavisi verilmelidir, bu nedenle hemen ambulans çağrılması ve hastanın sağlık kuruluşuna acilen ulaştırılması gerekmektedir.

 

Sıcak çarpmasından korunmak için neler yapılmalıdır?

 

Yaz aylarında kalın giyinmek, çok yemek yemek ve/veya fazla alkol tüketmekten kaçınılmalıdır. Sıcak havalarda beslenirken ağır yemeklerden kaçınılmalı, bol su ve sağlıklı sıvılar tüketilmelidir. Sıcak havalarda sabah 10:00 ile öğleden sonra 15:00 saatleri arasında çocuklar, yaşlılar, akciğer ve kalp damar hastalığı gibi ek hastalığı olanlar doğrudan güneş ışığına maruz kalmamalıdırlar. Sıcaklık artışının sadece insanları değil tüm canlıları etkilediğini unutmamak, çevremizdeki hayvanları ve bitkileri susuz bırakmamak için de gerekli önlemleri almak gerekir.

 

 

 

 

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır