31 Aralık 2016

İPF (idiopatik pulmoner fibroz)'nin sebebi genlerimizde mi?

Akciğer sertleşmesinin en önemli nedenlerinden idiopatik pulmoner fibroz (İPF)’nin günümüzde halen sebebi bilinmemektedir. Hastalığın adının başındaki “idiopatik” terimi buna işaret etmektedir ve sebebi bilinmeyen anlamına gelir.

Ancak göğüs hastalıkları alanında dünyanın en önemli dergilerinden biri olan European Respiratory Journal’ın son sayısındaki araştırma, telomer denilen hücre yaşını belirleyen DNA bölümünü etkileyen genetik değişikliklerin bu konuda önemli olabileceğine işaret ediyor.

Telomer her bir DNA sarmalının ucunda bulunan ve kromozomları koruyan parçalardır. Tıpkı ayakkabı bağcıklarının ucundaki plastik parçalara benzerler. Vücudumuzdaki tüm hücrelerdeki DNA sarmallarının ucunda bulunurlar. Her hücrede 23 kromozom çifti olduğundan, her hücrenin 92 telomeri vardır.

Hücrelerimiz bizi genç ve sağlıklı tutabilmek için her bölündüğünde, telomerler sürekli kısalır. Ayrıca telomer uzunluğu stres, sigara, obezite, egzersiz eksikliği, kötü beslenme alışkanlıklarının da katkısı ile daha da kısalırlar.

Telomerler kritik bir uzunluğa düştüklerinde artık hücrenin bölünmesi sona erer. Hücrenin artık görev yapamamaz hale gelebilmesi için, 92 telomerden sadece 1 tanesinin kritik eşiğe gelmiş olması yeterlidir. Tek bir hücreyi telomerleri kısaldığı için kaybetmek trilyonlarca hücremiz içinde anlamlı gözükmese de yaşımız ilerledikçe telomeri kısa olan bu tip hücrelerin sayısı giderek artmakta ve çoğunluğu oluşturmaktadır. Bu durum yaş ile giderek artan sağlık sorunlarının kaynağını oluşturur.

2009 yılında 3 bilim insanı; Elizabeth H. Blackburn & Carol W. Greider & Jack W. Szostak, Tıp ve Fizyoloji dalında telomerlerin uzunluğunu belirleyen telomeraz adında bir enzimi keşfetmeleri sayesinde Nobel ödülüne layık görüldüler.

Telomeraz DNA’da üretilen ve telomer boyunu yöneten enzimdir. Bu enzimin yaşlanma süreci içinde telomer kısalmasını durdurmak, yavaşlatmak hatta yeniden uzamasına yardımcı olabilmek konusunda büyük bir potansiyeli vardır.

ERJ’deki araştırma İPF hastalığının ortaya çıkışında telomerazları etkileyen defektlerin önemli olabileceğini düşündürmektedir. Bu konudaki bilgilerin artışı bu hastalığın tedavisi konusunda yeni kapılar açabilecektir.

Kaynak: Eur Respir J 2016; 48: 15561558

Türk Toraks Derneği Klinik Sorunlar Çalışma Grubu

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır