14 Ocak 2016

"Verem oldum işten çıkardılar"

Ülkemizde TB ile uğraşan sağlık çalışanları günlük çalışma hayatlarında; "Verem hastası oldum hemen işten çıkardılar", "Eşimin ailesi zaten beni sevmezdi bakalım şimdi ne olacak?", "Ben köydekilere ne diyeceğim şimdi?", "Çocuklarla beraber memlekete gitsek, kocam evde yalnız kalsa daha iyi olur mu?" türünden sözlerle pek çok kez karşılaşmıştır. Ancak ülkemizdeki TB da damgalanma sorunu ile ilgili kısıtlı sayıda veri mevcuttur.

İlk olarak Antik Yunan’da köleler ve suçluların belirlenmesi amacıyla vücutlarını bıçakla kesme veya sıcak metalle dağlamayla oluşturulan derin ve hiçbir zaman çıkmayan izlere damga (stigma) adı verilmesiyle, damgalanma (stigmatizasyon) kavramı kullanılmaya başlanmıştır. Modern çağda ilk olarak Erving Goffman 1961 ve 1963 yıllarında yazdığı yazılarıyla ‘bireye daha az değer verme davranışı’ kavramı ile sosyolojik olarak damgalanma ve hastalık ilişkisinden bahsetmiştir.

Ankara’da yapılan bir yüksek lisans tezinde 129 TB hastasının %53.4’ünde damgalanma düzeyleri yüksek saptanmıştır. Aynı çalışmada serbest meslek sahibi hastaların stigma puanlarının ev hanımı, memur, işçi hastaların aldıkları stigma puanlarından anlamlı derecede yüksek olduğu,  çalışmaya katılan hastaların %45’inin, dışlanma ve damgalanma korkusu nedeniyle tüberküloz hastası olduğunu çevresindeki kişilerden gizlediği belirlenmiştir.

 

Sonuç olarak TB hastasındaki damgalanma tanı konmasını geciktirmekte ve tedaviye uyumu zorlaştırmaktadır. Böylece damgalanmaya yol açan yaklaşımlar bir kısır döngü içerisinde hastalığın kontrolünü güçleştirmekte ve   daha fazla kişinin hasta olmasına da yol açabilmektedir. Bu nedenle tedavisi olan tüberküloz hastalığı ile ilgili olarak toplumun her kesiminin temel bilgiye sahip olacak şekilde bilgilendirilmesi ve tüberküloz kontrolünün önemli bir parçası olarak damgalanmanın ele alınması  hastalığın azalmasına  önemli katkı sağlayacaktır.

Türk Toraks Derneği Tüberküloz Çalışma Grubu

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır