1 Eylül 2015

Ne iş yapıyorsunuz? Akciğer hastalığı için riskli mi?

Genel bilgiler: Solunum sistemi 70-100 m2 alanla dışa açık en büyük sistem olduğu için çalışma ortamlarındaki solunabilir her türlü gaz, toz, kimyasal vb zararlılardan ilk ve en çok etkilenen sistemdir.  Çalışma ortamlarında maruz kalınan bu zararlıların ortamdaki yoğunluğu ve maruziyet süresine bağlı olmak üzere solunum sisteminin yanıtı dakikalar, saatler, günler içinde olabilir ki bunlara akut mesleki solunum hastalıkları denir.  Akut larenjit-trakeit-rinit-bronşit, astım benzeri reaksiyonlar, akut kimyasal ya da aşırı duyarlık pnömonileri (zatüreleri) bu grup hastalıkların en bilinenleridir.  Ortamdaki maruziyet yoğunluğunun düşük ya da orta derecede olması ve bu maruziyetin aylar, yıllarca sürmesi durumundaki hastalıklar ve belirtileri de geç dönemde hatta bazen kişi işten ayrıldıktan yıllar sonra ortaya çıkabilir ki bunlara da kronik mesleki solunum hastalıkları denir.  Bunların en sık bilinenleri de pnömokonyozlar denilen akciğerin toz hastalıkları, astım, KOAH, kanserler vb. hastalıklardır. 

Hastalık hangi sıklıkla görülür: Çalışma ortamlarındaki gaz, toz, kimyasal vb zararlıların ortama saçılmasını önleyici önlemlerinin yeterince alınmadığı ülkelerde mesleki solunum hastalıkları en sık görülen meslek hastalıkları listelerinin birinci sırasını oluşturur.  Başka bir sıklık ifadesi ise tanı konulan solunum hastalıklarının  % 5-25’nin çalışma ortamlarındaki maruziyetlere bağlı olduğu gerçeğidir.

Belirtileri nelerdir:  Mesleki solunum hastalıklarının genel solunum hastalıklarının belirtilerinden bir farkı yoktur.  Bunlarda da en sık görülen belirtiler öksürük, balgam, nefes darlığı ve diğer bulgulardır.

Tanısı nasıl konulur:  Belirti ve bulguların hatta laboratuvar ve ileri film incelemelerindeki bulguların bile çoğunlukla mesleğe özgü olmaması nedeniyle burada en önemli tanı yöntemi kişinin çalışma ortamlarındaki mevcut ve eski tüm maruziyetlerinin çok iyi bir şekilde sorgulanması, kayıt altına alınmasıdır. 

Nasıl tedavi edilir:  Tanı da olduğu gibi tedavi de diğer solunum hastalıkları yaklaşımından çok farklı değildir.  Burada belki de tedavideki en önemli yaklaşım hastalığı yapıcı etkenden erkenden tam ya da bazı durumlarda kısmı uzaklaşmadır. 

Korunmak için ne yapmalı: Korunmada en önemli nokta tabii ki hastalık yapıcı etkenlerden uzak durmaktır.  Bunun olabilmesi için de çalışma ortamında hastalık yapıcı etkenlerin bilinmesi ve bunların mümkün olan en alt düzeye indirilmesinin mühendislik önlemleri ile sağlanmasıdır.  Burada en önemli görev çalışma ortamlarının insan sağlığına uygunluğunu sağlaması gereken devlet yani Çalışma Bakanlığıdır.

Hastalığın takibi nasıl yapılır:  Mesleki solunum hastalıklarında hastalığın işle ilgisini ortaya koymanın belki de en iyi yolu işe giriş ve iş yerlerindeki aralıklı –periyodik- muayenelerin tam ve usulüne uygun olarak yapılmasıdır.  Hastalık tanısı konulduğunda da bunun gerektirdiği muayene ve tetkiklerle bu aralıklı izlem devam eder.

Dikkat edilmesi gerekenler:  Hastalık tanısı için en önemli nokta çalışma ortamlarındaki risk ve tehlikelerin tam olarak bilinmesidir.  Bu nedenle herhangi bir sebeple doktora başvuran bir kişiye sorulan “ne iş yapıyorsunuz?” sorusunun “işçi, memur, esnaf, emekli vb” genel isimlerle değil de çalışma ortamlarındaki koşulların hekime tam ve açıklıkla anlatılması gerekir.

Türk Toraks Derneği Çevresel ve Mesleki Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır