5 Haziran 2015

Doktorların "sendrom" dediği nedir?

Sendrom; birbirleriyle ilişkisiz gibi görünen, ancak bir araya geldiklerinde tek bir olgu olarak kendilerini gösteren bulguların bütünüdür. Bu durum ailevi de olabilir sonradan olan nedenlerle de ortaya çıkabilir. Tıpta bu durum genellikle, birlikte rastlanılan bulguları tanımlamakta kullanılır. Bir sürü sendrom, adını onu ilk tanımlayan bilim adamından almıştır. Böyle olmadığı durumlarda ise, adlarını genellikle coğrafi yer isimlerinden  almışlardır. Tıpta binleri bulan sendrom vardır. Bazen sendromun ismi, bize bir çok ek bilgiyi de verir. Örneğin Down sendromunda, gözle görülen tipik yüz şeklinin yanısıra, lösemi, lenfoma, Alzheimer, şeker hastalığı, ve tiroid hastalıklarına yakalanma sıklığı da daha yüksektir. Böylelikle bu bilgi sayesinde, Down sendromlular sağlık taraması ile riskli oldukları hastalıklar yönünden erken teşhis ve tedaviye ulaşabilirler.

Türk bilim adamları tarafından tanımlanan bazı sendromlar arasında; Cenani-Lenz sindaktilisi (Dr.Asım Cenani), Say's sendromu ve Say-Meyer sendromu (Dr.Burhan Say), Canga's bead sendromu (Dr.Serif Çanga),  Gökay-Tükel sendromu (Dr.Kenan Tükel) vs sayılabilir. Behçet hastalığı, ilk yıllarda  trisemptom Behcet olarak bilinse de, zamanla ayrı ve özel bir hastalık olduğu anlaşılmıştır.

Sendromların bazıları çok kolay tanınırken, bazılarını tanımak için birçok tetkik gerekir. İyi bir doktor, bilmediğinin sınırını bilerek, araştırmasını ona göre yapmalıdır. 

Bu konuyu açıklayacak bazı sendrom örnekleri verilebilir.

Akciğer kanserinde; tümör akciğerin üst ucunda yerleşerek çevre dokulara ilerlediğinde, sempatik sinir sisteminin hasarıyla, aynı tarafta gözkapağı düşer, içe çekilir, gözbebeği küçülür ve yüzün o yarısı terlemez (Horner sendromu). Bu durum kanserin seyri açısından olumsuz bir gelişmedir. Yine aynı hastalıkta, kafadan gelen toplardamar, tümörle ile tıkanırsa veya bası ile akımı durursa, kafada kan geri dönüşü olmamasına bağlı özel durumlar ortaya çıkabilir (Vena kava superior sendromu).

Astım: Samter Sendromu, astımla birlikte olan durumlardan birisidir. Erişkinlerde daha çok görülmek üzere, burunda tekrarlama eğilimi gösteren polipler, müzmin sinüzit ve ağrıkesici ilaçlara allerji ile birlikteliktir. Astımdan ayrı bir genetik yapı gerektirir. Kabaca astımlıların onda birinde görülür. Astım derecesini belirler; hafif astımda görülmesi %2 civarındayken, ağır derece astımlıların dörtte-beşte birinde görülür. 30 yaş civarında ve hanımlarda daha sık ortaya çıkar. Bu durumda klasik tedaviye ek olarak bazı özel uygulamalar yapılabilir. Herkesin kullanabileceği bir ağrıkesici mutlaka bulunmalıdır. Ülkemizde bu sendrom sık olarak bulunmaktadır.

Behçet Hastalığı: Hastalık akciğer atardamarlarını tutarsa, orada genişlemeler ve pıhtılaşma ve bacak damarlarında tıkanmalar oluşabilir (Hughes-Stovin Sendromu).

Sendrom tanımlaması tıp alanında çıkmasına ragmen sosyal bilim alanında da kullanılmaktadır.

Dunning Kruger Sendromu: Halk arasında cahil cesareti olarak adlandırılan bu durumu araştıran iki bilimadamı, kişinin cesaretinin aslında bilgisizlikten geldiğini savunarak hipotezlerini geliştirmiştir. Bu durum, başarılı ve üstün bir kariyere sahip olan kişiler ile bilgisi az olan ve alanında uzman olmadığı halde başarılı bir pozisyona gelen kişileri karşılaştırmaktadır. Çoğumuz bazı insanların nasıl bu başarıya ulaştıklarını ya da alanı olmadığı halde ve emsallerinden daha düşük bilgiye sahip oldukları halde neden daha üst mevkide olduğunu merak eder anlam veremeyiz. Araştırmacılar, bilgili olan kişilerin genelde alçakgönüllü olduğunu ve az bilmesine rağmen daha bilgili ve yeterli olduğuna inanan kişilerin ise cahil cesareti olarak daha başarılı olabildiklerini ortaya koymuşlardır. Bu çalışmaları ile 2000 yılı Nobel ödülünü almışlardır.

Stockholm sendromu: Rehinenin kendisini esir alan kişiye, duygusal anlamda sempati ve empati oluşturması olarak özetlenebilir. Psikiyatr Nils Bejerot tarafından adlandırılan sendrom, ismini 1973 yılında İsveç'in başkenti Stokholm'de yaşanan bir olaydan almıştır. Banka soyguncusu tarafından altı gün boyunca rehin tutulan bir kadın, soyguncuya duygusal olarak bağlanır. Serbest kaldığında soyguncuyu savunmakla kalmaz, nişanlısını terk ederek kendisini rehin alan banka soyguncusunun hapisten çıkmasını bekler.

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır