27 Mayıs 2015

Madenler ve akciğer

Madenlerde çıkarılan mineralin tipine, çalışma koşullarına, maruziyet süresi ve şekline, çalışan kişinin özelliklerine bağlı olarak etkilenme değişkenlik gösterir. Kömür madenleri ülkemiz ve dünyada madenlerin en sık olduğu tiptir ancak demir, bakır, antimon, bor vb minarellerin çıkarıldığı madenler de çalışma yaşamındaki önemli madenlerdir.  Madenlerdeki etkilenmede çıkarılan maddenin tipi, yer altı-yer üstü; kapalı-açık maden olması gibi özellikler akciğerlerin etkilenmesi açısından önemlidir. Maruz kalınan maddelerin fiziksel özelliklerinin başında partiküler ya da lifsel özellikte olmaları; büyüklükleri, yoğunlukları, dış ortamdan havalanma olup olmaması önemli noktalardır.  Bu özelliklere bir de iş güvenliği ve toz kontrol önlemlerinin yeterince alınıp alınmaması da önemli ölçüde etki eder.  Örneğin kazma-matkap ya da konkasörle ıslak çalışılmaması halinde ortamdaki çok yoğun toz birikimi burun başta olmak üzere üst ve alt solunum yollarına da birikime yol açar. 

Madenlerde çalışan kişilerin etkilenme derecesi bazen çalışma günü sonunda bile kişide görülebilir.  Örneğin çalışan kişinin burun ifrazatı ya da öksürükle çıkardığı siyah balgam (melanofitizis) gün boyunca olan maruziyetlerin en önemli göstergesidir.  Bu nedenle uzun süre madenlerde çalışanlarda solunum sisteminde hem hava yolları hem de akciğer parankimi denilen hava kesecikleri –alveoller- de ciddi etkilenmeler olur. Hava yollarında kronik bronşit, amfizem ve bunların birlikteliğinden oluşan KOAH (kronik obstruktif akciğer hastalığı) en sık oluşan patolojidir. Bu zamanla kişide kendisini öksürük, balgam, nefes darlığı ile gösterir. Daha küçük tozlar da bronşları geçip hava keseciklerinde –alveol- birikirler ve buralarda bunlara karşı bir doku reaksiyonu gelişir ki buna da –pnömokonyoz- dediğimiz madencilerin toz hastalıkları gelişir. Bu birikim önce akciğerlerde mikroskobik küşük dokusal birikimlere zamanla akciğerlerde katılaşma, nasırlaşmaya yol açacak; havalanmayı engelleyecek ve sonu solunum yetmezliğine gidecek ciddi değişikliklere yol açar. Bu değişikliklerin bir kısmı zamanla kanserleşmeye de yol açarak bronş-akciğer kanseri gelişmesine neden olabilir.

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır