13 Mayıs Soma Maden Kazasının Ardından

13 Mayıs 2014 tarihinde Soma'da meydana gelen maden faciasının 11. yıl dönümündeyiz. Soma'daki facia, Türkiye’nin en büyük iş kazalarından biri olarak tarihe geçmiş, 301 madencimizin karbon monoksit (CO) zehirlenmesi nedeniyle hayatını kaybetmesine sebep olmuştur. Bu acı olay, hem madencilik sektöründeki iş sağlığı ve güvenliği konularının hem de işçi haklarının daha güçlü bir şekilde ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, yalnızca kazalara karşı değil, uzun vadede gelişen meslek hastalıklarına karşı da maden işçilerinin sağlığı korunmalıdır.

Türk Toraks Derneği Mesleksel Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu tarafından yapılan çalışmada, kaza günü ve gecesi Soma Devlet Hastanesi’ne başvuran 90 işçinin sağlık kayıtları incelenmiş ve kurtarma çalışmaları sırasında oluşan maruz kalımların işçi sağlığı üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Kitlesel CO zehirlenmelerinde kazanın olduğu yer ve hastaların taşınması sırasındaki acil yardım organizasyonlarının etkili şekilde gerçekleşmesinin, oluşabilecek olumsuz etkileri azaltacağı bilinmektedir. Kazadan sonra hastaneye ilk 4 saatte ulaşabilenlerde, biyokimya testleri geç hastaneye ulaşanlara göre daha normal sınırlarda olduğu görülmüştür. Ayrıca CO zehirlenmelerinde Hiperbarik Oksijen Tedavi Merkezlerinin büyük maden bölgelerine yakın yerleşimde bulunması gerektiği ve CO zehirlenmelerinde işçilerin nörolojik durumlarının ileriki yıllarda izlenmesi gerektiği vurgusu yapılmıştır.

Facianın Ardında Kalan Derin İzler

Soma'da meydana gelen kazada yaşamını yitiren 301 madencimizin kaybı, geride kalan aileler ve sevdiklerinin yaşadığı derin acıyı da kapsamaktadır. Bugün, bu kazanın yıldönümünde, madencilerin ve tüm emekçilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini hatırlatıyoruz.

Kazadan sonra, yaşamını yitiren madencilerin ailelerine gerekli desteğin sunulması ve benzer kazaların tekrarını önleyecek iş güvenliği önlemlerin alınması gerekliliği, geçerliliğini hala korumaktadır.

Emekçi Hakları ve İş Güvenliği Konusunda Atılması Gereken Adımlar

1. İşçi Sağlığı ve Güvenliği Öncelikli Olmalıdır

Soma faciası, iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinin hayati önemini bir kez daha gözler önüne sermiştir. Benzer felaketlerin önlenebilmesi için denetim mekanizmalarının daha etkin ve bağımsız şekilde işlemesi gerekmektedir. 10 Mart 2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan "Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" kapsamında getirilen oksijenli ferdi kurtarıcılar ve kaçışı kolaylaştıran hayat hattı uygulamaları olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte, yaşam odası gibi ek güvenlik uygulamalarının hayata geçirilmesi, olası kazalarda daha fazla işçinin hayatta kalmasını sağlayabilir. Ancak asıl hedef, kazaların hiç meydana gelmemesini sağlayacak önleyici yaklaşımları hayata geçirmek olmalıdır.

2. Toz Kontrol Önlemleri Güçlendirilmelidir

Maden ortamındaki toz maruziyeti, pnömokonyoz gelişiminde temel etkendir. Türk Toraks Derneği Mesleksel Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu’nun kazadan sağ olarak kurtulmuş olan işçilerde gerçekleştirdiği diğer çalışmada katılımcıların 1/3’ünde pnömokonyozla uyumlu bulgular saptandı. Bu bulguyla Soma madeninde kaza öncesi de toz kontrolünde eksiklikler, ihmaller olduğu düşünüldü. Bu nedenle, maden ortamlarında toz ve karbonmonoksit düzeylerinin izlenmesi ile etkin mühendislik önlemlerinin uygulanması, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesinde temel stratejiler olmalıdır. Ayrıca, madenciliğe yönelik sürveyans sistemlerinin geliştirilmesi de koruyucu sağlık hizmetlerinde önemli bir yer tutmaktadır.

3. İşçi Hakları Korunmalıdır

Madencilerin ve tüm emekçilerin haklarının korunması ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi için daha ciddi adımlar atılmalıdır. İşçi sendikalarının ve sivil toplum kuruluşlarının bu konudaki mücadelesi teşvik edilmeli ve güçlendirilmelidir.

Bugün, Soma'daki facianın yıldönümünde, kaybettiğimiz 301 madencimizi saygı ve üzüntüyle anıyor, ailelerine başsağlığı diliyoruz.

Türk Toraks Derneği Mesleksel Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu