İlaçların Uygulama Yolları

Astım tedavisinde kullanılan ilaçlar değişik yollarla (inhaler, oral, parenteral) verilebilir. Doğrudan hasta olan bölgeye (hava yolları) ilacın verilebilmesi, ilaç etkisinin kısa sürede başlaması ve sistemik yan etkilerinin en az olması nedeniyle astım tedavisinde ilaçların “inhalasyon” yolu ile verilmesi tercih edilir. Bu amaçla kullanılmak üzere spreyler başka bir deyimle ölçülü doz inhalerler (ÖDİ), toz inhalerler ve nebülizasyon ile verilen solüsyonlar vardır. İnhalasyon ile verilen ilaçların doğru kullanılması ve sonuç olarak astımın iyi tedavi edilmesi hastanın uyumuna bağlıdır. Bu nedenle inhaler ilaç verilen astımlı hastalara inhalasyon tekniklerinin mutlaka öğretilmesi ve her kontrolde doğru kullanıp kullanmadığının denetlenmesi gerekir.

İnhalerler ve Hazneler (Spacer)

İnhalerlerin kullanımı koordinasyon ve senkronizasyon gerektirdiği için zordur. Hasta tüpün ağzını dudakları arasına alır ve nefes almaya başladıktan hemen sonra basarak ilacı serbestleştirir. İlacı sıktığı sırada inspiryuma devam etmelidir. Yavaş ve derin nefes aldıktan sonra soluğunu 10 saniye tutmalıdır. Sonra yine yavaş olarak nefesini vermelidir. Yanlış kullanımın önüne geçebilmek için hasta ile ilaç arasında bir hazne kullanılabilir; buna “hazne” denir. İlaç haznenin içine sıkıldıktan sonra 3-5 saniye havada asılı kalır, bu süre içerisinde hastanın hazneden yavaş ve derin bir inspirasyon yapması ve 10 saniye kadar nefesini tutması gerekir. Hazne kullanımı tedavi etkinliğini artırdığı gibi, ilaçların ağız ve orofarenks mukozasına yapışmasını azaltarak, inhale steroidlerde görülen yan etkileri de (öksürük ve oral kandidiyazis) önler. Hazne içerisinde ilacın çok yoğun olması halinde ilaç partikülleri havada birleşerek daha az etkili büyük partikülleri oluşturabilirler, bu nedenle her seferde hazne içerisine birden fazla doz ilaç sıkılmaması gerekir. Erişkinlerde hazne ağızlıkla, çocuklarda ise maskeyle kullanılır. Hazneler haftada bir yıkanarak havada kurutulmalıdır. Yıkama sonrasında ilk kullanılacağı zaman içine birkaç puf sprey sıkılmalıdır. Diğer formlara göre en ucuz tedavi biçimidir.

Kuru Toz İnhalerler

Kuru toz inhalerde itici gaz (kloroflorokarbon) bulunmaz, bunun için bunlar doğa dostu ilaçlardır. Fakat pahalıdırlar. İnhalerlere göre kullanım tekniği biraz farklı ve daha kolaydır. Hasta hızlı ve derin bir inspirasyonla toz ilacı içerisine çeker. İnspiratuar akım hızları çok düşük olan hastalarda kuru toz inhalerler etkin olmayabilir. Hasta yanlışlıkla ilaç kutusu içine nefesini verirse kuru toz nemlenebilir.

Nebülizatörler

Bunlar yüksek basınçla veya ultrasonik olarak verilen ilacı küçük parçacıklara ayrıştırarak inhalasyonla hastaya veren elek- trikli cihazlardır. Hazneyle birlikte kullanılan inhalerler uygun teknik ve yeterli dozda verildiğinde nebülizatörler kadar etkilidir. Uyum sağlayamayan yaşlı hastalarda, bebeklerde ve ağır ataklarda nebülizatörler tercih edilebilir. Her an serviste ve acil poliklinikte hazır bulundurulmaları gerekir.

Çocuklarda İlaçların Veriliş Yolları

Astım ilaçları iki yaşından küçük çocuklarda nebülizatör veya yüz maskesi olan haznelerle verilmelidir. Çocuklar üç yaşından itibaren spreyleri hazneyle kullanmayı öğrenebilirler. Kuru toz inhalerler yedi yaşından büyük çocuklarda kullanılabilir.