Kortikosteroidler

Steroidler astımın en etkili ilaçlarıdır. Oral veya intravenöz kullanılan steroidler astım krizinde hayat kurtarıcıdır. Fakat yan etkileri nedeniyle uzun süreli kullanılamazlar. Bu yüzden inhalasyon yoluyla verilen steroidler geliştirilmiştir.

Etki Mekanizması

  • Astımda hava yolunda inflamatuar hücrelerin toplanmasını önler, dolayısıyla inflamasyonu baskılar. Epitel hücrelerinin restorasyonunu sağlar.

  • Küçük damarlardan sıvı sızıntısını önleyerek, hava yolunda ödem gelişimini engeller.

  • Beta-2 reseptörlerin, beta-2 agonistlere karşı tolerans geliştirmesini önler, dolayısıyla beta-2 agonistlerin etkinliğini artırır.

  • Mukus salgılanmasını azaltarak hava yollarında mukus birikimini önler.

İnhalasyon yolu ile verilen kortikosteroidler

İnhalasyonla verilen steroidler oral steroidlerin yan etkilerine sahip değildirler. Direkt bronş mukozasında etki gösterirler. Kana geçişleri çok düşük miktardadır.

Endikasyonları Kronik tedavide semptomları ortadan kaldırarak ve önleyerek astımın uzun süreli kontrol altına alınmasını sağlar. Atak gelişimini, ataklar nedeniyle acile ve hastaneye yatma gereksinimini önler. Ağırlık derecelerine göre giderek artan dozlarda kullanılırlar. Hastada astımın ağırlık derecesini belirleyen kriterlerden sadece biri dahi varsa astım yüksek derecede sınıflanmalı ve bu basamağa göre yüksek doz inhale steroid başlanılmalıdır. Yeterli kontrol sağlandıktan sonra her 1-3 ayda bir %25 azaltılarak etkili en düşük doza ulaşılır. Hafif astımda erken dönemde sürekli kullanılmaları hava yollarında kalıcı değişiklikleri önleyebilir. Krizde etkisizdirler.

Yan Etkiler ve Önlenmesi

  • Ses kısıklığı: Vokal kordlarda miyopati sonucu parezi gelişmesine bağlıdır. Geriye dönüşlüdür. İlacı kesince geçer.

  • Oral kandidiyazis.

  • İritasyona bağlı öksürük.

Her kullanımdan sonra su ile gargara yapılarak, yutulmadan tükürülmesi, ağızın çalkalanması, dişlerin fırçalanması, hazne kullanımı bu yan etkileri ve sistemik absorbsiyonu azaltmaktadır. Beklometazonun 1500 µg`ı ve eşdeğeri dozların üstünde hazne kullanımı önerilir. Kuru toz inhalasyonu için yeni geliştirilen turbuhaler, diskhaler, diskus sistemleri daha fazla dozun akciğerlere ulaşmasını sağladığından, doz ayarlamasının bu tür sistemlerde ölçülü doz inhalere göre düşük tutulması gerekir. Sadece yüksek dozlardan itibaren kortikosteroidlerin sistemik yan etkileri görülebilir. Sistemik etkilerin ortaya çıkabileceği doz, erişkinlerde 1500, çocuklarda 400 µg beklometazon eşdeğerinin üstüdür. Çocuklarda 400 µg beklometazon eşdeğeri altında büyümede gecikme olmamaktadır. 400-800 µg arasında çelişkili sonuçlar bildirilmiştir. Postmenopozdaki kadınlarda osteoporoz riski nedeniyle gerekli önlemler alınmalıdır.

Sistemik Steroidler

Endikasyonlar

  • Kronik astım tedavisinde eğer yüksek doz inhale steroidler ve uzun etkili bronkodilatatör ilaçların kombine kullanımıyla yeterli kontrol sağlanamadıysa sistemik steroidler tedaviye eklenir. Kısa süreli veya gerekliyse daha uzun süreli kullanılırlar.

  • Atakların tedavisinde oral veya intravenöz yolla kullanılırlar. Prednizolon, metilprednizolon yan etkilerinin azlığı nedeniyle tercih edilmelidir. Deksametazon, betametazon ve triamsinolon uzun etkilidirler. Metabolik yan etkileri fazladır. Ayrıca miyopati yan etkisi nedeniyle kullanımda tercih edilmezler.

    Tablo 5. İnhale steroidler ve dozları

     

    İlaçlar ve Dozlar

    Erişkin

    Çocuk

    Beklometazon dipropiyonat

    Düşük Doz
    250-500 µg

    Orta Doz
    500-1000 µg

    Yüksek Doz
    1000 µg üs

    Düşük Doz
    100-300 µg

    Orta Doz
    300-650 µg

    Yüksek Doz
    650 µg üstü

    Budesonid

    Düşük Doz
    200-400 µg

    Orta Doz
    400-800 µg

    Yüksek Doz
    800 µg`ın üstü

    Düşük Doz
    100-200 µg

    Orta Doz
    200-400 µg

    Yüksek Doz
    400 µg`ın üstü

    Flutikazon propiyonat

    Düşük Doz
    100-250 µg

    Orta Doz
    250-500 µg

    Yüksek Doz
    500 µg`dan fazla

    Düşük Doz
    50-200 µg

    Orta Doz
    200-400 µg

    Yüksek Doz
    400 µg`dan fazla

Yan Etkiler ve Önlenmesi

Kısa süreli tedavide geçici yan etkiler görülebilir. Bunlar glikoz metabolizmasında değişiklikler, iştah artışı, su tutulması, kilo alma, psikolojik değişiklikler, hipertansiyon, peptik ülser ve nadiren femur başı aseptik nekrozudur. Dört haftadan uzun süreli kullanımda sürrenal aksında baskılanma, deride incelme, tansiyonda artış, diabetes mellitus, Cushing sendromu, katarakt, kas zaafiyeti, immünosüpresyon görülebilir.

Erişkin Dozu

Kronik Astım Tedavisi

Ağırlık derecesine göre günlük 7.5-60 mg prednizolon eşdeğeri dozlar, tercihan sabah tek dozda uygulanmalıdır.

Atak Tedavisi

Atakla gelen hastaya kısa süreli oral steroid verilmelidir. 3-10 gün süreyle günde 40-60 mg`lık doz tek veya 2 defada verilir.

Çocuk Dozu
Kronik Astım Tedavisi

Ağırlık derecesine göre 0.25-2 mg/kg tek dozda verilir.

Atak Tedavisi

3-10 gün süreyle günde 1-2 mg/kg başına verilir. Semptomlarda tam düzelme sağlanınca (PEF değerleri %80`in üstüne çıkınca) günde 4 veya 8 mg azaltılarak kesilebilir. Oral steroid kullanıldığı dönemlerde inhale steroidler kesilmemelidir. İki haftadan kısa süreli oral steroid kullanımlarında azaltma yapmadan kesilebilir.