Mesleksel Etkenler

Mesleksel astım, işyeri koşullarındaki bir etkene maruz kalma sonucu oluşur. Bu durum ya daha önce var olan astımda ağırlaşma veya astımın işe girdikten sonra ortaya çıkması şeklinde görülür. Mesleksel astım için 200`ü aşkın etken tanımlanmıştır (Mesleksel astıma yol açan etkenler Tablo 2`de yer almaktadır).

Tanı:

Mesleksel astım tanısında anamnez önemlidir. Öyküde semptomların işyerine girdikten sonra başlaması veya ağırlaşması, tatil günlerinde yakınmaların hafiflemesi veya kaybolması, aynı işyerinde çalışan birden fazla kişide benzer bulguların görülmesi mesleksel astımı öncelikle düşündürür. Tanıda aşağıdaki incelemeler yardımcı olabilir.

1. İşyerinde FEV1 ölçümleri: İşe başlamadan önce ölçülen değere göre iş sırasında ve sonrasında ölçülen FEV1`de %20`den fazla azalma görülmesi

2. Uzun süreli PEF takibi: Sabah-öğle-akşam ölçülen PEF değerleri iş zamanı süresince ve tatillerde 2 haftalık süreyle kaydedilir. PEF`teki değişmelerin iş ortamı ile olan ilişkisi araştırılır. Hafif olgularda iş günü ve tatil gününde iki saatte bir yapılan PEF ölçümlerinin karşılaştırılması daha hassas bir test olarak kullanılır.

 

A.ANTİJENLER

B.İRİTAN MADDELER

Yüksek Molekül Ağırlıklı

Meslek

Düşük Molekül Ağırlıklı

Meslek

Madde

Meslek Grubu

Hayvan antijenleri
Laboratuvar hayvanları
Tavuk, kümes hayvanları
Güvercin, kumru
Yumurta

Eklembacaklılar
Tahıl akarları, kurtları
Fasulye, tohum kurtları
Karmen (coccus cactis)
Meyve sineği, çekirge
Bal arıları
Un kurtları

Balık ve deniz kabukluları
Yengeç
Karides
Alabalık

Bitkiler
Sedir ağacı
Meşe, maun, dişbudak
Tohum tozları
Buğday, soya, çavdar unları
Gluten
Yeşil kahve çekirdeği
Çay
Tütün yaprağı
Kına
Bitkisel sakızlar

Enzimler
Alfa-amilaz
Basillus subtilis
Pankreatik ekstreler
Papain, pepsin
Tripsin

İlaçlar
Ampisilin, penisilin,
Sefalosporin, izoniazid,
Penisilamin, tetrasiklin,
Simetidin, hidralazin

Laboratuvar çalışanları
Tavukçuluk
Kuş üreticiler
i Besin endüstrisi

Çiftçilik
Tohum işçiliği
Kozmetik boya üretimi
Laboratuvar çalışanları
Arıcılık
Fırıncı, pastacı, makarnacı, tahıl işçiliği

Yengeç üreticiliği
Karides işleyiciliği
Alabalık işleyiciliği

Marangozluk
Doğramacılık, mobilyacılık
Tohum işleyiciliği
Fırıncılık
Fırıncılık
Kahve üretimi
Çay üretimi
Tütün üretimi
Kuaför
Baskıcılar

Fırıncılar
Deterjan endüstrisi
Hastane
İlaç endüstrisi
Plastik ve ilaç end.

İlaç endüstrisi
İlaç endüstrisi
İlaç endüstrisi
İlaç endüstrisi

Aminler
Etilenaminler
Etonolaminler
Parafenilen diamin
Piperazin hidroklorür

Anhidritler
Ftalik anhidritler
Tetraklorotalik anhidrit
Trimellitik anhidrit

Diizosiyanatlar
Toluen diizosiyanat
Difenilmetan diizosiyanat
1,5 Naftilen diizosiyanat

Eriticiler
Çam sakızı, reçine
Çinko ve amonyum klorür

Metaller ve metal tuzları
Alüminyum buharları
Kobalt
Nikel
Platin
Tungsten karbid
Çinko

Diğer kimyasal maddeler
Kloramin-T
Polivinil klorür
Organik fosforlu insektisitler
Boyalar
Persülfatlar
Hekzaklorofen
Formaldehit
Freon
Stiren
Akrilik
Lateks

Cila, vernik
Lehimcilik
Kürk boyacılığı
Kimya endüstrisi

Kimya endüstrisi
Plastik, elektronik
Kimya endüstrisi

Poliüretan, plastik
Dökümcülük
Kauçuk üretimi

Elektronik
Metal işleme

Alüminyum end.
Elektroliz
Metal işçiliği
Elektroliz
Platin end.
Ağır metal bileyicileri
Lehimcilik

Kimya end.
Gıda end.
Tarım ilaçlama
Tekstil end.
Kuaför
Sağlık personeli
Sağlık personeli
Soğutucu end.
Plastik yapımı
Plastik yapımı
Sağlık personeli

Klor
Dizel egzos gazları
Yangın dumanı
Hidrazin
Hidroklorik asit
Hidrojen sülfit
Boyalar
Perkloretilen
Sülfürik asit
Toluen diizosiyanat
Uranyum heksaflorid
Kaynak buharları
 

İlaçlama
Demiryolu işçiliği
İtfaiyeci
Elektrik santralı
Havuz temizleyicileri
Tarım
Sprey boyacılığı
Kuru temizleyicilik
Ev temizliği
Ressamlık
Kimya endüstrisi
Kaynakçılık

3. Büyük molekül ağırlıklı etkenlerin neden olduğu ve patogenezde IgE`nin rol oynadığı mesleksel astımda prick deri testleri ve serumda spesifik IgE tayini yapılabilir.

4. Nonspesifik Bronş Provokasyonu Testi (NBPT): NBPT`de saptanan bronş hiperreaktivitesinin iş zamanlarında ortaya çıkması ve artması, tatil zamanlarında normale dönmesi.

5. Spesifik Bronş Provokasyon Testi: ½üphelenilen madde gittikçe artan konsantrasyonlarda verilerek FEV1`de düşme izlenir. Çok pahalı ve kompleks cihazlar gereklidir.

Atopi anamnezi olan ve sigara içen işçiler riskli işyerlerinde çalıştırılmamalıdır. Eğer bir mesleksel etken saptanırsa hasta mutlaka o etkenden uzaklaştırılmalıdır.