3 Eylül 1998

Sayın Dekan,

Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) tarafından hazırlatılan " Tıp Fakülteleri ve Tıp Eğitim ve Öğretiminin yeniden yapılandırılması hakkındaki komisyon raporu" ile ilgili olarak Tıp ve Sağlık Bilimleri Konseyi tarafından kurulan komisyonun üyesi bulunmanız ve aynı zamanda konuları çok iyi bilen bir tıp mensubu olmanız nedeniyle, adı geçer raporda, Göğüs hastalıkları dalı için "böyle bir bölümün olması gereksizdir, İç Hastalıkları bölümünün içinde yandal olarak kalması gerekir" ifadesiyle ilgili olarak yapacağınız değerlendirmelerde dikkate alacağınız inancı içinde size derneğimizin görüşünü sunmak istiyoruz. YÖK tarafından 23.07.1998'de hazırlatılan 2. Raporda yukarıda belirtilen ifadeden vazgeçilmiş oluşunu sevinçle karşıladığımızı da belirtmek istiyorum.

Toraks Derneği, ülkemizde 10 bölgedeki geniş örgütlenmesi ve 1150 kayıtlı üyesiyle en büyük Göğüs Hastalıkları uzmanlık derneğidir. Derneğimiz, Göğüs Hastalıkları dalının adı ne olursa olsun uzmanlık veren ayrı özgün bir departman olarak kalmasının gerekli olduğu kanısındadır.

Tıp sektörü içindeki kişilerin ve hizmetlerin Avrupa ülkeleri arasında serbest değişimi ve gene bu ülkeler arasında tıp ve tıpta uzmanlık niteliklerinin karşılıklı tanınması amacıyla, TC ve Avrupa Topluluğu arasında Roma Sözleşmesi çerçevesinde bir anlaşma imzalanmıştır. AT komisyonunun 5.4.1993 tarih ve 93/16/EEC sayılı kararları da bu sözleşmeyi ayrıntılandırmıştır. Bu kararlara göre, oluşturulan Avrupa Tıp Uzmanlar Birliği, Avrupa ülkelerinde uzmanlık dallarını ve bu dalların eğitim sürelerini belirlemiştir. Buna göre Pnömonoloji uzmanlığı, en az 6 yıllık eğitim gerektiren uzmanlık dallarından biri olarak kabul edilmiş, diğer tüm dahili dallarda olduğu gibi 2-3 yıllık bir iç hastalıkları eğitimini de bu eğitim süreci içinde zorunlu bir aşama (trunkus) olarak kabul etmiştir.

Avrupa'daki bu gelişmelere paralel olarak, Sağlık Bakanlığı, YÖK ve Türk Tabipler Birliği'nin ortaklaşa hazırladığı yeni uzmanlık taslağında da Göğüs Hastalıkları uzmanlığı, 1,5 yıl iç hastalıkları rotasyonunu içeren 5 yıllık bir uzmanlık dalı olarak alınmıştır. Hedeflenen ise 3 yılı iç hastalıklarında geçen 6 yıllık Göğüs Hastalıkları uzmanlık eğitimidir. Türkiye'de göğüs hastalıkları uzmanlarının bir uzmanlık örgütü olan Toraks Derneği de bu çalışmalara aktif olarak katılmış ve bu öneriyi içtenlikle benimsemiştir.

Avrupa ve Türkiye'de bu gelişmeler olurken, YÖK tarafından hazırlatılan 1. taslakta, Göğüs Hastalıklarının bölüm olmak yerine İç Hastalıkları içinde bir yan dal haline getirilmesini anlamak mümkün değildir. TC'nin altına imza koyduğu bu anlaşmaya göre Avrupa ve Türkiye'de uzmanlık eğitimi biçimlenirken, Türk Üniversitelerinde farklı bir yapılanmaya gidilmesi ciddi çelişki oluşturacaktır.

Sağlık Bakanlığı 1995 yılı verilerine göre, Türkiye'deki tüm hastane yataklarının 5680'i (%7.2) göğüs hastalıklarına ayrılmıştır. Gene Türkiye hastanelerinde yatan hastaların %11.5'i ve bu hastanelerde ölen hastaların %11.1'i, solunum sistemi hastalığına sahip hastalardır. Bu hastaların bakımını üstlenecek hekimleri yetiştiren bölümlerin kapatılması, halk sağlığı açısından olumsuz sonuçlar doğuracak bir uygulama olarak görülmektedir.

Göğüs Hastalıkları uzmanlık eğitimi süresi arttırılabilir. Uzmanlık öğrencileri Avrupa Birliği ülkelerinde olduğu gibi başlangıçta 2-3 yıllık bir iç hastalıkları eğitimi alabilirler. Ayrıca iç hastalıkları uzmanları da birkaç yıllık bir eğitim ile bu dalda uzman olabilirler, ancak bu dalın uzmanlık eğitimi veren bir departman olarak kalmasının zararları değil, yararları vardır. Bugün örnek aldığımız "Avrupa Tıp Uzmanları Birliği-UEMS"in uzmanlık dalları listesinde "Pneumology" ayrı bir daldır. Bu dalın UEMS sekreteryasında yeralan temsilcinin adresi ise bir uzmanlık merkezidir. Göğüs Hastalıklarında UEMS üyesi doktor K. Prowse, Newcastle City General Hospital'de bir uzmanlık merkezi olan "Dept. of Respiratory Medicine"yi adres göstermiştir.

Göğüs Hastalıkları dalı içinde yeralan çok çeşitli hastalık grupları günümüzde ayrı birer özel dal hüviyetini almak üzeredirler, "Alt solunum yolları infeksiyonları, astmoloji, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, akciğer kanserleri, tüberküloz, solunumsal yoğun bakım ve diğerleri" ayrı dernekleri ve ayrı kongreleri ile dev bir yelpaze oluşturmuşlardır.

Amerikan Toraks Derneği (ATS), Amerikan Göğüs Hekimleri Koleji (ACCP), Avrupa Solunum Derneği (ERS) gibi binlerce göğüs hastalıkları uzmanını biraraya toplayan, dünyanın en saygın dergilerini çıkartan ve hazırladıkları uluslararası konsensus raporları ile dünya tıbbına yön veren kuruluşlar, Göğüs Hastalıklarını ne derecede geniş kapsamlı ve özgün bir dal olduğunun göstergeleridir.

Gerek Avrupa'da gerekse ülkemizdeki 600 göğüs hastalıkları merkezinin hepsi uzmanlık eğitimi veren özgün kurumlardır. "European Training Charter for Medical Specialists-UEMS"de, göğüs hastalıklarında uzmanlık eğitim kriterleri ve bu eğitimi vermesi gereken merkezin koşulları ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

Ülkemizde ise, özellikle, tüberkülozun ciddi bir toplumsal bir sağlık sorunu oluşu göz önüne alınarak 1950'lerden bu yana bağımsız Göğüs Hastalıkları uzmanlığı veren kürsüler kurulmuştur. Yetişen binlerce uzman, başta tüberküloz olmak üzere, hala takdirle anılan ciddi sağlık mücadeleleri vermişlerdir. Günümüzde, tüm dünyada gündeme gelen tüberküloz, bu alanda hazırlıklı olan ülkemiz göğüs hastalıkları merkezlerince en ciddi şekilde ele alınmış olup, yeni bir hızla savaşa devam edilmektedir. Yine, ülkemizde 6 yıl önce kurulan Toraks Derneği, aynen Avrupa Solunum Derneği örgütlenmesi içinde ve köklü Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği ile işbirliği halinde çalışma grupları kurmuşlar, ulusal uzlaşı raporları hazırlamışlar ve "Türkiye Göğüs Hastalıkları board"ı hazırlığında son aşamaya gelmişlerdir. Fakültelerimizde bulunan Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalları tüm bu etkinliklerin hareket noktaları ve uygulama alanlarıdır.

Böylesine gelişmiş kurumları daha az aktif ve daha az fonksiyonel hale getirecek şekilde etkilenmenin evrensel tıbba faydası değil, zararı olacağı kanaatindeyiz. YÖK tarafından hazırlatılan 2.Raporda önerilen 6 yıllık "Solunum Hastalıkları Uzmanlığı" eğitimi yaklaşımını olumlu karşılıyoruz.

En derin saygılarımla.

Prof. Dr. Tuğrul ÇAVDAR
Toraks Derneği Genel Başkanı