Hafif obstrüksiyonu olan KOAH hastaları, cerrahi girişimlerle ilgili riskler açısından genel hasta popülasyonu ile aynı özellikleri taşır. Ancak, orta şiddette veya ağır obstrüksiyonu olan hastalarda, toraks veya toraks dışı cerrahi girişimlere bağlı girişim sonrası riskler genel popülasyona göre fazladır.

KOAH hastalarında girişim sonrası dönemde sık rastlanan komplikasyonlar bronşit, atelektazi, pnömoni, pulmoner emboli, miyokard enfarktüsü, pulmoner ödem, kalp yetmezliği ve solunum yetmezliğidir. Orta şiddette ve ağır KOAH’ta komplikasyon sıklığı cerrahi girişimin yerine göre değişir.

Toraks dışı cerrahi girişimler

KOAH hastaları ileri yaş grubunda oldukları için en sık gereken toraks dışı cerrahi girişimler göz, üst solunum yolları ve ortopedi alanındadır. Daha az olarak ürolojik, jinekolojik ve kolorektal, retroperitoneal ve renal cerrahi gerekebilir.

FEV1<1 litre olan hastalarda, genel anestezi altında yapılan pelvik ve abdominal cerrahinin komplikasyon riski yüksektir. Cerrahi girişimin olabildiğince kısa sürmesine dikkat edilmeli; olanak varsa, yerel veya epidural anestezi uygulanmalıdır. Eğer risk yüksek ve yarar az ise cerrahi girişim uygulanmamalıdır.

Ortopedik cerrahi ven trombozu açısından önemlidir. Normal popülasyonda bile, profilaktik heparin verilmeyenlerde derin ven trombozu riski %40-60 düzeyindedir. 

Üst karın cerrahisi her hastada yüksek risk yaratır. Riski artıran faktörler obezite, sigara kullanma, KOAH, kalp hastalıkları ve ileri yaştır. Bunlarda üst karın cerrahisinden sonra görülen morbidite oranı %80, mortalite oranı ise %3-5 olarak bildirilmiştir.

KOAH hastalarında kalp-damar ve abdominal damar cerrahisi de, girişim sonrası komplikasyonlar açısından yüksek risk taşıyan girişimlerdir.

Toraks ile ilgili cerrahi girişimler

Torakotomi VC’de %30 kadar azalma yaratır ve torakotominin solunum fonksiyonlarına etkisi aylarca sürebilir. VC’de kama rezeksiyonu %0-10, segmentektomi %5-10, lobektomi %10-20, pnömonektomi %40-50 kayba neden olur. Rezeksiyon uygulanan kısmın fonksiyonu yoksa, fonksiyonel azalma görülmez.

Preoperatif değerlendirme

Preoperatif dönemde hastanın özgeçmişi, fizik muayene ve klinik bulguları ile değerlendirilmesi temel kuraldır. Bunların yanı sıra, preoperatif dönemde akciğer grafisi, basit spirometre, difüzyon kapasitesi tayini, arteriyel kan gazları, perfüzyon sintigrafisi ve egzersiz testleri yapılır.

Akciğer rezeksiyonu öncesi spirometre ve olanak varsa DL_CO mutlaka yapılmalıdır. Sintigrafi ve egzersiz testleri özellikle rezeksiyon cerrahisi öncesinde gereklidir. Kantitatif akciğer sintigrafisi (ventilasyon-perfüzyon sintigrafisi) ve egzersiz sırasında oksijen tüketimi (VO₂) ölçümü, girişim sonrası risklerin tahminde iyi bir gösterge sayılır. Ayrıca egzersiz testleri, bilinmeyen bir kardiyak sorunu da açığa çıkarabileceğinden yararlıdır.

Pnömonektomi öncesi FEV₁<2 litre (veya <%50) ise, MVV< %50 ise ve DLCO<%60 ise girişim sonrası dönemde solunum yetmezliği veya ölüm riski yüksektir. Pnömonektomi sonrası tahmini FEV₁ değeri %40’tan azsa, risk yine yüksektir. Pnömonektomi sonrası tahmini FEV₁ şöyle hesaplanır:

---

Postop FEV₁ = Preop FEV₁ x sağlam akciğerin % perfüzyonu

---

Arteriyel kan gazları, ağır KOAH’ı olan her hastada ölçülmelidir. Hiperkapni girişim sonrası komplikasyonlar için yüksek risk oluşturur.

Acil olmayan durumlarda cerrahi girişimden haftalar önce hazırlık yapılmaya başlanır. Hasta halen sigara kullanıyorsa, girişimden en az 8 hafta önce sigara bıraktırılır. Etkin bir bronkodilatör tedavi uygulanır. FEV₁<%50 ise kısa süreli kortikosteroid denemesi yapılır. Solunum egzersizleri, etkin öksürme teknikleri, yoğun spirometri gibi akciğer ekspansiyon teknikleri uygulanır. Bu fizyoterapi uygulamaları yüksek riskli hastalar için çok yararlıdır.