16 Haziran 2017

Akut dağ hastalığı

Önceden sağlıklı olan bireylerde, 2500 metre ve üzeri yüksekliğe çıkıldığında ortaya çıkan (şakaklarda hissedilen) baş ağrısı, bulantı, kusma, halsizlik, uykusuzluk ve tırmanma performansında düşme belirtileri veren duruma “akut dağ hastalığı” denilmektedir. Genelde dağ tırmanışlarında görülmesine rağmen  iş veya tatil amaçlı yüksek rakıma seyahatte de ortaya çıkabilir. Kalp veya akciğer rahatsızlığı olanlarda daha düşük rakımlarda gelişebilir.

Aniden yüksek rakıma çıkıldığında (uçakla seyahat veya hızlı tırmanış) vücudun adapte olması için yeterli zaman olmadığından akut dağ hastalığı gelişebilmektedir. Çıkılan rakım ne kadar yüksek olursa hastalığın gelişim riski de o kadar fazla olacaktır.

Yüksek rakımda havadaki oksijen deniz seviyesine göre daha seyrek yapıda olduğu için vücudun ihtiyacı olan oksijenin alınabilmesi amacıyla solunum sayısı, solunum derinliği ve kalp hızı artar; idrar atılımı artarak kandaki alyuvarlar yoğunlaştırılır ve solunum şekli (özellikle geceleri) değişmeye başlar. Bu adaptasyon mekanizmasına “aklimatizasyon” denilmektedir. Aklimatizasyon’un gelişebilmesi için tırmanışlarda mümkün olduğu kadar yavaş olunması, örneğin 3000 metrenin üstünde günde 300 metreden fazla çıkılmaması, her 1000 metrede bir günün dinlenmeye ayırılması önerilmektedir. Seyahatlerde ise özellikle kalp veya akciğer rahatsızlığı olanlarda uçak yolculuğu yerine karayolu ile yüksek bölgeye gidilmesi önerilmektedir. Aklimatizasyonu olumsuz yönde etkilediği için alkol ve sedatif ilaçlar kullanılmamalı, idrarla sıvı kaybı olacağı için sıvı alımı artırılmalıdır.

Hastalığa ait bulgular ortaya çıktığında yorgunluk, migren gibi durumlara bağlanmamalı, efordan kaçınılmalı, tırmanış durdurulmalı, şikayetler arttığında ise en kısa zamanda daha düşük rakımlara geri dönülmelidir. Çünkü akut dağ hastalığının ilerlemesi, beyin ödemi veya akciğer ödemi gibi daha ciddi durumları tetikleyebilir. Daha önce benzer bir durum yaşayanların yine yüksek rakıma yolculuk etmeleri gerekirse, yolculuk öncesi tıbbi yardım almaları önerilmektedir. 

Türk Toraks Derneği Çevresel ve Mesleki Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır