Türk Toraks Derneği

Fonksiyonel Tanı ve İlk Değerlendirme

Bu testler doğrudan hastanın uyumuna bağlı olup, uyumsuz hastalarda yanlış sonuçlar verebilir.

4.3.1. Spirometri

  • Hastanın ilk başvurusunda astım ağırlık derecesi belirlenir.

  • Tedavi ile stabilize olduktan sonra o hasta için en iyi değer saptanır.

  • Daha sonraki izlemlerinde rutin olarak yapılmamalıdır. Gerektiğinde tekrarlanması yeterlidir. Spirometre ile zorlu vital kapasite (FVC) de, 1. saniyedeki zorlu ekspiratuar volümde (FEV1), FEV1/FVC oranında ve zorlu ekspiratuar akım hızlarında (FEF25, FEF50, FEF75, FEF50, FEF25-75) azalmalar saptanır. FEV1/FVC oranının erişkinlerde %75, çocuklarda %85`in altında olması belirgin obstrüksiyonu gösterir. Bu oran normalse, ekspiratuar akım hızlarındaki düşüşler hafif obstrüksiyonu yansıtabilir.

4.3.2. Peakflow: PEF (Zirve Akım Hızı) Ölçümü

Spirometreler pahalı olduğu için sağlık ocaklarında, dispanser ve muayenehanelerde tanı ve izlem için peakflowmetreler (Pefmetre)kullanılabilir (½ekil 2). Her pefmetrenin hastaların cinsiyetine, yaşına, boyuna göre hazırlanmış olan “beklenen değer” tabloları vardır. Fakat tanı ve izlem için esas olan, her hasta için en iyi ölçüm değerinin belirlenmesidir.

En iyi PEF Ölçüm Değerinin Belirlenmesi

İki, üç hafta boyunca hasta her gün en az bir kere öğleden sonra PEF değerlerini kaydeder. Eğer bu süre içinde bronkodilatatör kullanımından hemen sonra yapılan ölçümlerde tabloda gösterilen beklenen değerin %80`ine ulaşılamıyorsa oral bir steroid kürü (30-40 mg prednizolon eşdeğeri 14 gün süreyle) uygulanır. Bu tedaviden sonra veya yakınmaların olmadığı bir dönemde yapılan PEF ölçümüyle saptanan değer, o hasta için en iyi değerdir.

  • Arada saptanan aşırı yüksek değerler Pefmetre içine öksürmekle ortaya çıkabilir. Bu yüzden dikkatli olunmalıdır.

  • Çocuklarda büyüme ve gelişme nedeniyle PEF değerlerindeki değişmeyi saptamak amacıyla 6 ayda bir belirleme yapılır.

4.3.3. Spirometre veya Pefmetrenin Tanıdaki Yeri

Erken Reversibilite Testi

Orta derecede hava yolu obstrüksiyonu olan hastalarda erken reversibilite testi tanıya yardımcı olabilir. Hafif astımlı hastalarda hava yolu obstrüksiyonu az olduğundan, ağır olgularda ise bronş duvarındaki yapısal değişiklikler nedeniyle reversibilite görülmeyebilir. FEV1, FVC veya PEF ölçümlerinden sonra hastaya kısa etkili beta-2-agonist (200 µg: 2 puf salbutamol veya 500 µg: 2 puf terbutalin) inhale ettirilir. 15-20 dakika sonra FEV1 ve/veya FVC`de bazal değere göre %15, beklenen değere göre en az %12`lik veya mutlak değer olarak 200 ml`lik artış, PEF`te ise %15`lik artış pozitif kabul edilir. Kronik obstrüktif akciğer hastalıklarında erken reversibilite görülebilir. %12`lik farkın bazal FEV1 değeri yerine, beklenen üzerinden hesaplanması testin astım için özgüllüğünü artırır.

Geç Reversibilite

Ağır kronik inflamasyonda ve ciddi bronş obstrüksiyonunda erken reversibilite olmayabilir. Bu olgular ağırlık derecesine göre 2-6 hafta süreyle uygun dozda inhale veya sistemik kortikosteroidlerle tedaviye alınır. Tedavi sonrası herhangi bir günde ölçülen FEV1 ve FVC değerleri tedavi öncesine göre %15, PEF değeri %20 düzelme gösteriyorsa geç reversibilite testi pozitif kabul edilir.

PEF Değişkenliği

Hastanın Pefmetre ile evde kendi yapacağı ölçümlerle günlük değişkenlik (Diurnal variabilite) saptanır. Sabah uykudan uyanır uyanmaz alınan 3 PEF değerinin en iyisi, sabah PEF`i olarak kaydedilir. On iki saat sonra, akşam bronkodilatatör kullanımını takiben alınan en iyi PEF değeri kaydedilir. En yüksek ve en düşük PEF değerleri arasındaki farkın oranı %20`nin üzerindeyse astım lehinde kabul edilir.

En yüksek PEF değeri-En düşük PEF değeri PEF Değişkenliği: ———————————————————— x 100 1/2x(En yüksek PEF değeri + En düşük PEF değeri)

Basit Egzersiz Testi

Özellikle çocuklarda uygulanır. 6 dakika yürüme veya başka bir egzersiz sonrası FEV1 veya PEF`te %15`ten fazla düşme astım tanısı için anlamlıdır.

Nonspesifik Bronş Provokasyonu

Bu test tanı koymak amacıyla rutin olarak yapılmamalıdır. Sadece belirli merkezlerde uygulanabilir Spirometrik ölçümlerde FEV1, FVC normalse, PEF takibi de yapılamıyorsa, anamnez kuşkuluysa objektif tanı için histamin veya metakolinle nonspesifik bronkoprovokasyon testleri (NBPT) uygulanabilir. Histamin veya metakolinin 0.03-0.06-0.125-0.25-0.5-1-2-4-8-16 mg/ml`lik konsantrasyonları ya ayrı ayrı hazırlanarak, ya da dozimetre cihazıyla belli bir protokola göre inhale ettirilir. FEV1`de %20 ve daha fazla düşme oluşturan doz Provokatif Doz 20 (PD20) veya Provokatif Konsantrasyon 20 (PC20) olarak kabul edilir. Bu doz normal insanlarda 10 mg/ml`nin üstündedir. Astımlıların %95`inde 8 mg/ml altında bulunur. NBPT pozitifliği astım için spesifik olmayıp alerjik rinit, konjestif kalp yetmezliği, mitral darlığı, kronik obstrüktif akciğer hastalığı ve sigara içimi gibi astım dışı durumlarda da görülebilir.

KONGRELER
İLETİŞİM
Tel:
0312 490 40 50
Faks: 0312 490 41 42
Turan Güneş Bulvarı, Koyunlu Sitesi No: 175/19
Oran - Ankara
DERNEK
Misyon, Vizyon, İlke ve Amaçlar
Yönetim Kurulu
Başkanlar
Derneğin Organları
Tüzük
Dış İlişkiler
Kırmızı Kitap
Görüş ve Tutumlar
Mali Tablolar
BİLİMSEL ETKİNLİKLER
Kongreler
Sempozyumlar
Bahar Toplantıları
Tüm Etkinlikler
STE/SMG(EĞİTİM)
STE Etkinlik Arşivi
STE Başvuru Formu
STE Komitesi
TORAKS ÜYELİK
Yeni Üyelik
ARAŞTIRMALAR
Araştırma Yardımı
Projeler
Burslar
Ödüller
Türk Toraks Derneği Okulu
 LookUs & Online Makale